HomeGroupsTalkZeitgeist
Hide this

Results from Google Books

Click on a thumbnail to go to Google Books.

Das Schiff im Kartenbild des Mittelalters…
Loading...

Das Schiff im Kartenbild des Mittelalters und der Frühen Neuzeit.…

by René Tebel

MembersReviewsPopularityAverage ratingConversations
212,551,640 (5)None
Recently added byP.S.Dorpmans

None.

None
Loading...

Sign up for LibraryThing to find out whether you'll like this book.

No current Talk conversations about this book.

Schriften des Deutschen Schiffahrtsmuseums.
Für das Deutsche Schiffahrtsmuseum herausgegeben von Lars U. Schol.
Schriftleitung: Erik Hoops.
BAND 66.

Zum Inhalt
--------------------------------------------------​
Zwischen dem Bekanntheitsgrad von Schiffsdarstellungen auf alten Karten und dem Grad ihrer wissenschaftlichen Auswertung besteht ein gravierendes Missverhältnis: Sind ihre Abbildungen auch recht bekannt, so wurde ihr historischer Quellenwert im wissenschaftlichen Diskurs bislang nur sehr vereinzelt wahrgenommen. Zum Beispiel dienten Schiffsdarstellungen auf alten Karten, deren Entstehungsumfeld im maritimen Milieu lag, als Quelle für das Aussehen zeitgenössischer Schiffstypen.

Mit dem vorliegenden Buch gelingt es René Tebel erstmals, die Schiffsdarstellungen auf abendländischen Karten aus dem Mittelalter und der Frühen Neuzeit in einem umfassenden und abgerundeten Gesamtbild als vielschichtige Quelle zur maritimen Kulturgeschichte zu präsentieren.

Hierfür werden die Motive der Kartenkünstler für die Aufnahme von Schiffsdarstellungen und die thematische Verwendung dieser Bildquellen analysiert. Es entsteht ein facettenreiches Abbild sowohl hinsichtlich der regionalen und zeitlichen Vorlieben in den jeweiligen zeitgenössischen Zentren der Kartenkunst als auch in Bezug auf die unterschiedlichen nutzerspezifischen Interessen an maritimen Themen.

Daneben werden der Wert der Darstellungen als Quelle für die Schiffstypologie behandelt sowie die Zahl der für eine schiffstypologische Auswertung verwendbaren Schiffsabbildungen nach eingehender quellenkritischer Betrachtung erweitert und aufgezeigt, dass den maritimen Illustrationen zudem größte Bedeutung als Quelle zur Datierung und regionalen Einordnung anonymer Karten zukommen kann.

Durch die Einbindung von mehr als 250 qualitätvollen Illustrationen – teilweise auch bisher unveröffentlichter Quellen – entsteht ein wahrer Augenschmaus für alle Freunde alter Schiffe und Karten. Eine im Internet bereitgestellte Kartobibliographie über 750 Karten mit Schiffsdarstellungen aus dem Betrachtungszeitraum, die über den in diesem Buch eingedruckten Zugriffscode zugänglich ist, macht das Werk zu einer Grundlage zukünftiger Forschung.

Über den/die Autor/In
--------------------------------------------------​
René Tebel, Historiker und ehemaliger Doktorand am Nationalmuseum Deutsches Schiffahrtsmuseum in Bremerhaven, forscht und lehrt am Institut für Geschichte der Universität Wien, an der er 2004 mit der vorliegenden Arbeit promoviert wurde. Seit Jahren publiziert er zu maritim- und kartographiehistorischen Themen.
* * *
In 2004 promoveerde René Tebel op een onderzoek naar afbeeldingen van schepen op Europese kaarten van de middeleeuwen tot het begin van de zeventiende eeuw.
Negen jaar later is deze studie nu in een handelseditie beschikbaar gekomen. Tebel heeft zich een bescheiden vraag gesteld: op welke kaarten komen schepen voor, hoe zijn de afbeeldingen te classificeren naar vorm en functie en wat is de ontwikkeling door de tijd heen. Tenslotte laat hij aan de hand van enkele voorbeelden zien hoe deze afbeeldingen als bron zouden kunnen worden gebruikt, zowel voor de studie van de kartografie als voor het onderzoek naar de scheepvaart uit die tijd.

Behalve zeekaarten worden ook enkele rivierkaarten, kustaanzichten (kustprofielen, views, ) behandeld. In 2010 verscheen een boek over een vergelijkbaar onderwerp van Richard W. Unger: "Ships on Maps" (zie: Caert-Thresoor 31 jrg.(2012) nr.1. Helaas hebben de auteurs geen gebruik kunnen maken van elkaars werk.

In de middeleeuwen komen weinig schepen op kaarten voor. De Afbeeldingen hebben dan een christelijk-theologische context, zoals de ark van Noach, Jonas en de walvis, de reis van Sint Brandaan. Met het uitwaairen van de Europese scheepvaart vanaf de vijftiende eeuw nemen de afbeeldingen van schepen op kaarten toe. De routes van beroemde reizen worden mede-aangegeven door afbeeldingen van de schepen; er verschijnen herkenbare scheepstypes die met bijbehorende natievlagen een indicatie geven van het vaargebied van een land, of van de claims van een natie. In dezelfde tijd verschijnen de eerste stadsprofielen van haven- en riviersteden. Deze aanzichten (views) zijn rijk gestoffeerd met schepen, bedoeld om de handelsactiviteiten van de stad te onderstrepen. De betekenis van een vaarwater voor de scheepvaart wordt vaak aangegeven door een toepasselijk schip af te beelden: op visserijgronden zijn visserschepen afgebeeld, bij een riviermonding in de hoofdvaarroute grote handelsschepen en kleinere schepen in de zijarmen. Schepen zijn soms slechts decoratief om een anders leeg stuk zee te vullen waarbij in enkele gevallen de gevaren van de zee worden afgebeeld; Storm, schipbreuk of zelfs een zeeslag.
Tebel beschrijft en classificeert al deze elementen nauwkeurig. De interpretatie van de historische waarde van scheepsafbeeldingen voor de geschiedenis van de scheepvaart en kartografie is echter vrij vluchtig neergeschreven. Tebel concludeert dat deze afbeeldingen vooral de reeds bekende ontwikkelingen van de scheepsbouw en scheepstypen volgen. Hij geeft dan ook enkele voorbeelden van veel gekopieerde scheepsafbeeldingen.

Het blijkt dat de illustraties uit Bernard Breydenbachs verslag uit 1489 van zijn pelgrimsreis naar het Heilige Land en de gravure uit 1565 naar Pieter Breugel de Oude van zestien schepen veelvuldig zijn gebruikt als voorbeeld voor de decoratieve schepen op kaarten.

In deze handelseditie is het karakter van het proefschrift goed behouden gebleven. Het boek besteedt veel aandacht aan de stand van kennis en geeft commentaren rond iedere kaart, wat ook zichtbaar is in een zeer degelijk notenapparaat en een bibliografie van ca. 1100 titels. Na het verschijnen van het proefschrift in 2004 is echter geen verder onderzoek gedaan, wat gezien de lange periode van negen jaar tot het verschijnen van de handelseditie een nadeel kan zijn.

Het boek heeft een onlosmakelijk complement in de vorm van een catalogus.
Deze catalogus vormt de basis voor de studie en beschrijft 750 kaarten (in handschrift en druk) in chronologische volgorde. Het bevat behalve een beschrijving, veel secundaire literatuur en een classificatie van de scheepsafbeeldingen. Helaas ontbreken afbeeldingen waardoor het steriel oogt. Deze catalogus zit niet in het boek, maar is als PDF-bestand op de website van het Deutsches Schiffahrtsmuseum in Bremerhaven toegankelijk via een wachtwword dat in het boek is vermeld. http://www.dsm.museum/KKSchiff

Het doel van het boek is vooral het nauwgezet inventariseren, beschrijven en classificeren van het materiaal en is daarin zeker geslaagd. Het blijft dicht bij de bronnen en lijkt in een veel opzichten vooral een tekstdeel bij de catalogus. De vele illustraties in het boek, voor een groot deel in kleur, ondersteunen het betoog en zijn van goede kwaliteit.

Diederick Wildeman.

Kennwortes: Teb07dsm ( )
  P.S.Dorpmans | Jul 18, 2013 |
no reviews | add a review
You must log in to edit Common Knowledge data.
For more help see the Common Knowledge help page.
Series (with order)
Canonical title
Original title
Alternative titles
Original publication date
People/Characters
Important places
Important events
Related movies
Awards and honors
Epigraph
Dedication
First words
Quotations
Last words
Disambiguation notice
Publisher's editors
Blurbers
Publisher series
Original language

References to this work on external resources.

Wikipedia in English

None

Book description
Haiku summary

No descriptions found.

No library descriptions found.

Quick Links

Swap Ebooks Audio

Popular covers

Rating

Average: (5)
0.5
1
1.5
2
2.5
3
3.5
4
4.5
5 1

Is this you?

Become a LibraryThing Author.

 

About | Contact | Privacy/Terms | Help/FAQs | Blog | Store | APIs | TinyCat | Legacy Libraries | Early Reviewers | Common Knowledge | 119,737,104 books! | Top bar: Always visible