HomeGroupsTalkZeitgeist
This site uses cookies to deliver our services, improve performance, for analytics, and (if not signed in) for advertising. By using LibraryThing you acknowledge that you have read and understand our Terms of Service and Privacy Policy. Your use of the site and services is subject to these policies and terms.
Hide this

Results from Google Books

Click on a thumbnail to go to Google Books.

Brieven uit de oorlog 1939-1945 by Heinrich…
Loading...

Brieven uit de oorlog 1939-1945 (2001)

by Heinrich Böll

MembersReviewsPopularityAverage ratingConversations
242649,285 (3.67)None
Member:zerkalo
Title:Brieven uit de oorlog 1939-1945
Authors:Heinrich Böll
Info:Uitgeverij De Arbeiderspers, A'dam - 2007
Collections:Your library, Favorites
Rating:****
Tags:german literature, nobel prize, letters, world war II, Böll

Work details

Briefe aus dem Krieg: 1939 - 1945 by Heinrich Böll (2001)

None.

None
Loading...

Sign up for LibraryThing to find out whether you'll like this book.

No current Talk conversations about this book.

Showing 2 of 2
Brieven van de Duitse schrijver (1917-1985) over zijn soldatentijd (1938-1945) in het leger van Hitler.
  EdVullings | Dec 18, 2017 |
Heinrich Böll, of leven in het gemis door een authentiek mens.

Het was echt verfrissend om, tussen een overvloed aan zoveel hedendaagse gesubsidieerde broodschrijverij, nog eens de private correspondentie te kunnen lezen van deze steeds kritisch gebleven ‘ex-centrische’ schrijver en nobellaureaat die op 22-jarige leeftijd in 1939 geruisloos overvallen werd door een tweede wereldbrand en die dit wellicht vanuit een klimaat dat hem vanaf zijn geboorte steeds vreemd en vijandig was gebleven, steeds lijdzaam ondergaan heeft. In deze private correspondentie omschrijft en betekent hij zichzelf herhaaldelijk met onverzettelijke verbetenheid als strijdbaar pacifist die de ontwikkelingen in het ‘Reich’ nauwgezet op de voet bleef volgen en waar men het hem ook maar enigszins toeliet ook bleef ironiseren. Zo wou hij een buffer opwerpen tegen al het onnadenkende en abjecte dat Hitlers Wehrmacht vertegenwoordigde, met de haar geheel eigen toegemeten, verbeten Pruisische 'Kadaverdisziplin' die hem tot in de kleinste poriën steeds bleef doorademen en typeren. Bölls vroege mentale vorming in het leger zal altijd bepalend blijven voor zijn hoogst gecontesteerde latere schrijverschap. Hoofdzakelijk richtte hij zijn brieven aan Annemarie Cech, zijn verloofde, die hem in 1942 huwde. Andere brieven zijn voornamelijk gericht aan zijn familie en verder aan enkele intimi.

De familie Böll is afkomstig uit Keulen. Heinrich werd er in 1917 geboren, en groeide op in een arm, katholiek milieu. Zijn vader Viktor hield als meubelmaker een atelier voor kerkelijke kunst open. In wezen liet het gezin zich niet in met de NS-ideologie, tenzij bepaalde pragmatische overwegingen hen echt daartoe dwongen. Door zijn opvoeding leunde Böll sterk aan bij vele waarden van de christelijke spiritualiteit. Katholieke organisaties en bepaalde 'significant others', lees mentoren van christelijke signatuur, bepaalden reeds op jonge leeftijd de gezindheid van het gedachtengoed van de familie Böll, en dus in extenso ook van de jonge Heinrich. Dit weerspiegelt zich o.a. duidelijk in die naoorlogse, met een sterk metafysisch-mystifiërende signatuur geschreven roman over drie generaties Duitse architecten voor en na de ‘Stunde Null’: ‘Billiard um halbzehn’ (1959). Voor de oorlog liet de NS-tijdgeest hem nooit met rust en verplichtte hem tot deelname aan hun 'nationaal-politieke scholingskampen'. Reeds tijdens zijn scholierentijd ontwikkelde hij een passie voor literatuur, en ontdekte hij de schrijvers van de 'renouveau catholique', meerbepaald Georges Bernanos, François Mauriac en Léon Bloy. Dit waren stemmen die reeds lang voor het Tweede Vaticaanse concilie veranderingen bepleitten in het hopeloos verstarde, oude katholicisme. Heinrich Böll walgde van het nazisme, maar kon als enkeling in de stroom weinig anders doen dan alles lijdzaam te aanzien en ondergaan. Na het ontvangen van zijn oproepingsbevel voor het leger, begin 1939, werd hij definitief ingelijfd op 3 september van dat jaar, dus twee dagen na het uitbreken van de oorlog in Polen.

Reeds in de twee eerste oorlogsjaren, die hij op de korte ‘Blitzkrieg’ in Frankrijk niet te na gesproken hoofdzakelijk doorbracht in kazernes met de talloze banale, ontzielde taken en exercities die daar nu eenmaal eigen aan zijn, fulmineert hij in zijn brieven geregeld tegen de algemene stompzinnigheid van het militaire apparaat dat hem omringde. Zijn houding komt me voor als die van de 'Einzelgänger' die wanhopig tegen de vloed oproeit en zijn aanvoelen van de legermentaliteit roept voor mijn geestesoog reminiscenties op aan de fureur en tevens de angel van haar ontstaansgeschiedenis; die van de ontelbare verbitterde, hatelijke grootstadpassanten die de universa van expressionisten zoals Georg Grosz, Otto Dix en Emil Nolde steeds blijven bevolken in hun talloze schreeuwerige, maar waarschuwende Interbellum-tableaux.

Zijn private correspondentie was een noodzakelijk pendant tegen het onvrije kazerneleven, en hoewel hij in wezen hoogstwaarschijnlijk een sociaal coulant persoon was tussen zijn medesoldaten, keken velen van zijn compagnie hem toch met de nek aan omwille van zijn intellectuele voorkomen. Intrensieke distinctie botst nu eenmaal altijd heftig met de grijsheid van uniformiteit en discipline. Böll blijft soldaat en betoont vanuit zijn overtuiging geen enkele ambitie voor een officierscarriere. Het wordt hem al snel duidelijk dat zijn gehele persoonlijkheid nooit zal stroken met het militaire ideaal van een gedachtenloze plichtsvervulling. Verder dan een benoeming tot korporaal in 1943 zal hij het willens ook nooit schoppen. Zijn uitlatingen na lectuur van boeken van Ernst Jünger zijn hieromtrent treffend. Jünger was een oud-officier die in Vlaanderen en Frankrijk gevochten had en bekleedde tijdens de Tweede Wereldoorlog een prominente functie bij de Wehrmacht in Parijs, die hem veel ruimte tot flaneren en nadenken bood. Ook verkeerde hij ten dele in die kringen rond von Stülpnagel, die later noodlottig betrokken geraakte in het complot tegen Hitler van 20 juli 1944. Piet De Moor bekroonde Jünger ooit in een van zijn boeken met het epitheton ‘ijzervreter’. Dit kan best zijn, maar dan zal het er wel een zijn van een hoogst esthetisch gehalte. Een mens dacht in 1944 nu eenmaal anders over vele dingen na dan we ons vandaag ooit kunnen voorstellen. Heinrich Böll schreef over Jünger na lectuur van diens ‘Auf den Marmorklippen’ het volgende: "In het diepst van mijn ziel ben ik te veel een bedelaar- misschien maar gelukkig - om een volgeling van Jünger te worden, maar uitersten raken elkaar...ach, ik weet nog niet precies wat ik van Jünger moet denken...misschien ben ik te veel verstrikt in het armzalige dagdagelijkse leven van een eenvoudige soldaat om tot hogere inzichten te kunnen komen." Instinctief voelt hij zich veel meer solidair met de gewone soldaat en literair is Dostojevski hem veel liever dan de in militaire hardheid tot het uiterste getrainde Jünger: "Bij Jünger vind je waarheden als in ijs of ijzer gebeiteld, maar Dostojevski heeft het bloedende en lijdende hart van een Christen."

Gedurende de gehele oorlog werd de correspondentie van de soldaten gecensureerd. Er vallen bijgevolg geen openlijke politieke stellingnames van Böll te verwachten, wat niet impliceert dat hij die ook niet had. Tot eind oktober 1943 weet Böll het in het relatief rustige Frankrijk uit te zingen, maar dan werd hij plots overgeplaatst naar het Oostfront. Zijn houding tot dan toe was er een van gelatenheid bij de vele kwellingen van het soldatenleven. Maar eenmaal in het Oosten barstte de hel pas echt los. Hij kwam er in 'close-combat'-situaties terecht en raakt herhaaldelijk gewond. Zijn kritische, afkerige attitude veranderde plots in een virulent antimilitarisme bij de vele verschrikkingen die hij aan den lijve ondervond. Zijn verwondingen waren in zekere zin ook zijn geluk. Hij verbleef voor steeds langere perioden in lazaretten achter het front. De stem van de auteur verwerd steeds meer tot een geweldige stem tegen de waanzin van de verschrikkingen die hem omringden: "God weet dat ik de oorlog nu ken, in al zijn vormen, en ik zeg je, geloof niets van wat er over de oorlog gedrukt wordt of gedrukt is als het niet vervuld is van het lijden van de soldaten en van het tomeloze verdriet..." Uiteindelijk zal Böll door de Amerikanen krijgsgevangen worden genomen drie weken voor het beëindigen van de vijandelijkheden. Zijn messianistisch geloof in een toekomstig, explosief schrijversschap gaf hem toen wellicht reeds de kracht om zich door de laatste oorlogsjaren heen te slepen.

Dit ego-document van één van Duitslands belangrijkste schrijvers boeit van begin tot einde: Het biedt de lezer een aanzet om het onnavolgbare van Heinrich Bölls latere oeuvre beter te begrijpen. Zo zal ik hem altijd in mijn hart dragen, de schrijver van o.a. 'Ansichten eines Clowns' (1963) en 'Gruppenbild mit Dame’ (1971), als een tedere anarchist, politiek te links voor rechts, te rechts voor links, maar met het hart van een authentiek en compromisloos mens die steeds in die hoop kan blijven leven om, daar waar het gemis van een ander zich net in zijn meest precaire vorm toont, iets weten te lenigen. ( )
3 vote zerkalo | May 4, 2007 |
Showing 2 of 2
no reviews | add a review
You must log in to edit Common Knowledge data.
For more help see the Common Knowledge help page.
Series (with order)
Canonical title
Original title
Alternative titles
Original publication date
People/Characters
Important places
Important events
Related movies
Awards and honors
Epigraph
Dedication
First words
Quotations
Last words
Disambiguation notice
Publisher's editors
Blurbers
Publisher series
Original language
Canonical DDC/MDS

References to this work on external resources.

Wikipedia in English

None

Book description
Haiku summary

No descriptions found.

No library descriptions found.

Quick Links

Popular covers

Rating

Average: (3.67)
0.5
1
1.5
2
2.5
3 2
3.5 1
4 2
4.5 1
5

Is this you?

Become a LibraryThing Author.

 

About | Contact | Privacy/Terms | Help/FAQs | Blog | Store | APIs | TinyCat | Legacy Libraries | Early Reviewers | Common Knowledge | 134,167,735 books! | Top bar: Always visible