Boeiend van begin tot einde. ( )

Blurb: Amsterdam-Noord tijdens de crisisjaren: Roza Dingemans, moeder van een door schulden en alcoholisme getroffen gezin, probeert haar waardigheid te bewaren. Ze ontleent trots aan het gerucht over een voorname afkomst. Maar is dat werkelijkheid of mythe? Op zoek naar de feiten stuit haar kleindochter, de auteur, op een verborgen geschiedenis: de heropvoedingsexperimenten in het Drentse Veenhuizen, waaraan haar voorouders werden blootgesteld. Wat begon als plan om de onderklasse te verheffen, veranderde al snel in een fuik. Suzanna Jansen volgt vijf generaties van haar familie. Van bedelaarskolonie Veenhuizen tot wonen-onder-toezicht in de twintigste eeuw. Gaandeweg blijkt hoe de opvoedcampagnes ingrijpen in het leven van Roza Dingemans en haar nazaten. 'Een wondermooi, aangrijpend boek.' HP/De Tijd. 'Een compliment voor het genre.' Trouw. 'Geweldig boek, echt een groot talent.' OVT. Suzanna Jansen (1964) is journalist. Ze woonde en werkte als correspondente in Moskou en schreef eerder voor onder meer De Morgen, NRC Handelsblad, Trouw, HP/De Tijd en Opzij. Het pauperparadijs groeide in korte tijd uit tot een bestseller.
Samenv.: Aan de hand van haar eigen familiegeschiedenis beschrijft journaliste Suzanna Jansen (1964) anderhalve eeuw Nederlandse armoede en wat daar aan gedaan werd, te beginnen met het heropvoedingexperiment in Veenhuizen in Drenthe. Jansen ontdekte dat haar overgrootmoeder in 1856 werd geboren in een van de drie grote gestichten in Veenhuizen. Hier probeerde men sinds 1823 wezen, landlopers, arme stadsgezinnen en andere arme sloebers via hard werken, tucht, en orde her op te voeden tot nuttige, keurige burgers. Een goed en toegankelijk geschreven, heel boeiend, en aangrijpend stuk sociale geschiedenis. Honderd jaar pogingen om de sociale onderklasse te verheffen is erin verbonden met de persoonlijke geschiedenis van een familie die hiermee van doen had, zich aan de ellende, de vernederingen en het onrecht wist te ontworstelen en 'van een dubbeltje een kwartje' werd. Met stamboom en twee katernen met zwart-witfoto's, uitgebreide bronvermelding en verantwoording van de illustraties. Volgens demograaf Carel Harmsen van het CBS heeft 'ten minste een op de zestien Nederlanders voorzaten die een heropvoeding hebben ondergaan in de Drentse paupergestichten van de 19e eeuw'. www.suzannajansen.nl.

Na Wil Schackmann 's boek De proefkolonie over de eerste kolonie van de Maatschappij van Weldadigheid in Frederiksoord en in mindere mate de later ontstane kolonieën, zoals Wilhelminaoord, Willemsoord en Veenhuizen, geeft Suzanna Jansen in Het pauperparadijs via de familielijn inzicht in het leven in Veenhuizen. De sociale stigmata en de worsteling om uit de beperkingen van armoede en godsdienstige voorkeuren te komen vormen de aangrijpende verhaallijn startend bij Roza Dingemans en haar nazaten. Van het wonen in de nabijheid van Veenhuizen, de terugkeer naar de kolonie, de verhuizing naar het nieuwe tuindorp Oostzaan aan de overzijde van het IJ, en later naar het slechter bekend staande Floradorp. Hoe een dubbeltje maar met moeite in de persoon van de auteur echt een kwartje wordt. Jansen heeft ervoor diverse archieven doorgeworsteld, gesprekken gevoerd met huidige beheerders van Veenhuizen, waar enkele jaren geleden het Gevangenismuseum werd geopend. Het pauperparadijs geeft daarmee een andere inkijk op de werkwijze en impact van de Maatschappij dan De proefkolonie en levert een zeer leesbaar en persoonlijk relaas op. ( )

Aan de hand van haar eigen familiegeschiedenis beschrijft een journaliste anderhalve eeuw Nederlandse armoede en wat daar aan gedaan werd, te beginnen met het heropvoedingexperiment in Veenhuizen in Drenthe. ( )

Interessant onderwerp, een stukje vergeten geschiedenis van Nederland. Ongetwijfeld geen onderdeel van het glorieuze Hollandse verleden dat menig politicus tegenwoordig aanhangt! Maar een must voor iedereen die interesse heeft in het échte leven van de generaties voor ons.
Suzanna Jansen reconstrueert de levens van haar voorouders ongeveer vanaf het jaar 1800. Deze mensen waren arm, en belandden in een heropvoedingskolonie in het afgelegen Drenthe. Hoewel de oprichter van deze kolonie goede bedoelingen had was het resultaat een generaties voortdurend leven op de grens van overleving.
Het feit dat de hoofdpersonen voorouders zijn van de auteur is zowel de sterkte als ook de zwakte van het boek. Aan de ene kant is dit nu juist de reden dat zij bij een ongebruikelijk en onzichtbaar onderwerp als armoede is uitgekomen, waardoor een hele nieuwe wereld opengaat voor de lezer. Maar tegelijk maakt het dat zij zich iets te graag wil verplaatsen in haar hoofdpersonen, waardoor ze aannames doet over de gevoelens en motivaties van deze personen die ongegrond zijn, alleen gebaseerd op haar eigen romantische fantasie. Het boek balanceert hierdoor op de rand van fictie en non-fictie, maar is als geen van beide echt bevredigend.
Dit neemt niet weg dat ik dit boek zeker aan zou raden aan iedereen die interesse heeft in Nederlandse geschiedenis, dat het boek zeer leesbaar is, en dat ik het met plezier heb gelezen. ( )