Voor een zak met botten (2004)

In zijn romans en andere publicaties geeft de Spaanse schrijver en vertaler (Barcelona, 1958) Catalonië een prominente plaats. Deze roman – bekroond met de belangrijke Ramon Llull-prijs en verfilmd (‘Amor de Idiota’, V. Pons) speelt zich grotendeels af in Barcelona, tijdens en vlak na de Spaanse Burgeroorlog van 1936-'39 en legt de nadruk op de onverzoenlijke zuiveringspolitiek en het machtsmisbruik van de franquistische dictatuur. Verteller Genís is eind 1941 op zijn zestiende naar het Spaanse Vreemdelingenlegioen in Melilla gestuurd. In 1949 is hij terug in Spanje voor een afrekening en de inlossing van een belofte aan zijn ten gevolge van de Burgeroorlog overleden vader. Genís’ herinneringen aan zijn door de Burgeroorlog getekende jeugd worden afgewisseld met zijn rapportage over zijn missie, die hem onder meer in een voormalig concentratiekamp in Miranda del Ebro brengt. De spanning wordt – ook in enkele vergezochte verwikkelingen - knap opgevoerd en vastgehouden. Genís kan worden beschouwd als een pathologische schets van iemand die zijn wraakgevoelens jarenlang moest opkroppen.

Spanje en concentratiekampen: ook in het huidig tijdsgewricht nog steeds een open zenuw. Publicatie van dit boek heeft weer eens aangetoond dat de Spanjaarden hun burgeroorlog nog niet hebben verwerkt. Het ‘vergeten’ is tot nationale taak verheven terwijl dit voor een vergevingsproces een essentieel onderdeel is. Het geïnstitutionaliseerde zwijgen gaat de Spanjaard opbreken. (!)

Het boek bevat de geschiedenis van een man die na jaren zijn vader als een gebroken mens uit een concentratiekamp ziet thuiskomen om daar te sterven. Aan het sterfbed doet hij de belofte om de resten van een naamloos begraven kameraad van zijn vader op te sporen en opnieuw te begraven. Het verhaal ontrolt zich als een biografie van de hoofdpersoon; zijn kinderjaren in een min of meer harmonieus gezin, zijn gedwongen opname in een armengesticht waar hij de harteloosheid van de clerus aan den lijve ondervindt en natuurlijk bovenal zijn gangen om de belofte aan zijn vader na te komen.

Het is een machtig verhaal geworden met fraaie beschrijvingen van vriendschappen, opmerkelijke intermenselijke verhoudingen en sfeertekeningen van het Spanje van tussen 1930 en 1950.
De zoektocht eindigt na een reeks van gebeurtenissen die soms met een humoristische, maar vaak ook in bijtende toon worden weergegeven.
Een boek om in één adem uit te lezen. ( )