Slaap!

Twee sterren op Goodreads is bedrieglijk. Eentje betekent hier I hated it en dat is niet waar, maar erg veel meer dan 'superslecht kan je het niet noemen' haal ik er ook niet uit.

Kijk, Verbeke kan schrijven en ze heeft fantasie. En ze heeft zich achter een pc gezet en heeft 154 bladzijden getypt en daarna nog een paar duizend. Ik niet, dus alle kritiek staat meteen in dat spotlight: wie ben ik om dit af te kraken.

Gaan we dus niet doen, maar dit was niet voor mij. Er staan mooie dingen in: zinnen, woorden, gedachten, beelden -- meermaals bleef ik even hangen, herlas ik een stukje, stelde ik mij de scene voor. Maar er straalt ook een luiheid van af, een achteloosheid -- iets van in de rapte -- en sijpelt de bastaardtaal binnen uit show more gemakzucht, kiest ze de gemakkelijke weg in plaats van de poëtische, en lees ik passages die schuren als de vacht van een straathond. Dit lijkt niet bepaald nauwgezet gewikt en gewogen, herschreven, gepolijst.

Thematisch had ik het ook moeilijk. Als geattesteerd slaapgestoorde sprak dit boek me wel aan (hoewel ik het vooral koos om het oeuvre zelf -- ik las nog maar weinig, maar enkele kortverhalen en haar prozagedicht [b:Tirol Inferno|17728070|Tirol Inferno|Annelies Verbeke|https://d.gr-assets.com/books/1364988874s/17728070.jpg|24799056] hadden me evenwel geïnteresseerd gemaakt. Toch viel ook dat tegen en vond ik het weinig herkenbaar.

De personages zijn irritant. Vond ik irritant tenminste. Maya is een neurotisch geval en Benoit lijdt aan psychoses. Opname voor beide zou ik zeggen. Zij lijkt vooral te kampen met nogal burgerlijke levenshindernissen (join the club) en hij is aaneengeregen van de clichétrauma's -- dode moeders, internaten, gepest op school. Erg, erg, maar het kan me in deze vorm, in dit specifieke relaas, weinig bekoren.

Verbeke lijkt al deze elementen te gebruiken om enige bijkomende zwaarte te geven aan een soort miniroadmovie langs Vlaamse tristesse. Olga de frietkotmadam die dood gaat maar toch een rolletje krijgt want 'het is nogal een karakter zenne' en het geeft Maya wat diepgang -- dat.

Meest lijkt dit nog op een scenario (ook een vak van haar -- ook? hoe doe je dat toch?) en in dit geval zo eentje in de stijl van Night on Earth of After Hours. Een drukke collage van gebeurtenissen, een bevreemdend timeframe van enkele uren, dagen -- nachten vooral -- de echte wereld op afstand, in de achtergrond maar zonder werkelijke aanwezigheid, een volksstoet aan rare snuiters en bizarre situaties die de narratief bevolken, een wat exotische, aberrante of quasi-rebelse hoofdfiguur die op een keerpunt in het leven staat.

Uiteindelijk denk ik dat deze novelle te veel een doorbraak moest worden. Te snel geschreven, te veel geleid door vormvereisten. 'Als we een stoere griet nemen en wat prikkelende scenes, zitten we goed bij de vrouwen en de jeugd. Een slechte opvoeding, sterven en dood, existentieel ongeluk en stadse vervreemding, dat scoort bij de intellectueel.' Mixen en opdienen.

Dit moest een icoon worden lijkt het; succesdebuut en start van een briljante carrière, stem van een nieuwe generatie, aankondiging van een stijlbreuk in de Vlaamse literatuur. Is het voor mij alvast niet geworden, maar het loopt schijnbaar als een trein en dat is gegund. Erg veel tijd ga ik er echter niet meer aan besteden.

Ik hoor dat Verbeke nu aan scenario's werkt en eerlijk gezegd is dat wat haar beter zal afgaan. Ik zie de dramatische potvissequentie (grand finale tweede akte) zo voor me. show less

Knotsgek verhaal, als het ware het scenario voor een feelgood movie, met originele humor. Het tweede hoofdstuk over de jeugd van Benoit is echt meesterlijk, zo goed. Leuk vlot wegleesboek.

Een mooi en wat ingewikkeld debuut van deze Vlaamse schrijfster. Twee slapelozen, Maya en Benoit, vertellen om de beurt hun verhaal in afwisselende hoofdstukken. Het verhaal is niet erg grijpbaar en een beetje bizar. Het is in ieder geval mooi geschreven en ik heb het over een te lange tijdspanne gelezen, waardoor ik af en toe het verhaal niet goed kon volgen.

Maya lijdt aan slapeloosheid. Ze probeert van alles om een paar uur rust te krijgen.

"Slaap!" begint veelbelovend, ontwikkelt zich tot een zelfzekere tweede akte maar verliest naar het einde toe wat van zijn overtuiging -- de rol van het toeval wordt naar mijn mening iets te dominant, de beheersing over het verhaal lost. Maar als geheel zeker een geslaagde roman. Op basis van dit boek heb ik ook Verbeke's twee volgende publicaties aangeschaft, en dat heeft tot aangename leesuurtjes geleidt.

Wat me van "Slaap!" vooral bijgebleven is is dat Verbeke zulke mooie zinnen schrijft, en die zo gericht weet te plaatsen. Bovendien, ze is haar vak meester genoeg om niet te willen scoren met haar trefzekere taalgebruik, maar laat haar woordkunsten beheerst door de hoofdstukken draven, ondergeschikt aan de licht surrealistische toon show more die dit zo'n prettige leeservaring maakt. show less

Novela Spi! je literárním debutem nizozemské autorky Annelies Verbeke, zřejmě díky tématu a jeho univerzálnosti v Nizozemsku bestsellerem a titulem zatím přeloženým do 15-20 jazyků (podle údajů v českých recenzích).
Autorka si určuje dvě hlavní postavy, mladou, krásnou a existenčně zabezpečenou Maju a postaršího traumatizovaného ztroskotance Benoita, kteří navzdory svým odlišným životním situacím trpí stejným problémem, nespavostí. Situace se pak nějak dále vyvíjí, to lze nyní vynechat, neboť zajímavější a snad i podstatnější je sledovat jiné aspekty.
Text je evidentně hluboce zasažen představami o individualismu a jinakosti, což jsou relativně módní rámce. Poněkud show more problematické mi připadá, že ačkoli autorka chce promlouvat o vzdoru, o hledání cesty, případně o společenských okrajích a diskutabilních hranicích, její styl je neuvěřitelně hladký, bezbolestný, lehce čitelný, „normální“ (tj. respektující běžné, průměrné standardy, nikoli přibližující se k těm marginálním). Nepopírám, že prostitutky (Benoitova matka) z principu nikdy nemohou být dobré a milující matky, nicméně imho Verbeke pouze - mechanicky - nahrazuje jedno dogma druhým a nijak výrazně jej neobohacuje, nevysvětluje, nesnaží se pochopit. Její prohlášení působí mnohdy jako intelektuální multi-kulti póza, která povrchně respektuje odlišnost, ale rozhodně se s ní nechce nijak zaplétat a odstup přes veškeré své tolerantní proklamace udržuje.
Je to takové „pojďme si zabřednout do hnusu a bahna, když záleží jen na nás, kdy se rozhodneme jej opustit“ - bez určení, bez nutnosti. Postavy upřímné a vyšinuté, ale stále v mezích obecného vkusu. Jazyk metaforický, když se to zrovna hodí. Občas neúmyslně komické („Proč jsem vyhledávala temnotu, zatímco žhavá těla tančila? Tu noc ze mě po kapkách pomalu odcházela má vyčerpávající příkrost. V břiše mi duněly basy a rovnaly mi záda. Cítila jsem, jak se mi chloupky na předloktí chvějí v rytmu bubnů a jak mi saxofony pohupují pánví.“ s. 43)
Velice dobře se to čte, ale vlastně je to naivní, schematizovaný, povrchní text. show less