Rolf Falter

Fine popular synthesis of the huge corpus of literature concerning the Belgian 1830-1831 Revolution, including its international context.

Zeer uitgebreide en diepgaande kroniek van de communautaire verhoudingen tussen Vlamingen en Franstaligen in België, sinds de start van het koninkrijk in 1830. Zoals de auteur schrijft is het inderdaad verwonderlijk dat – gegeven de felheid van die spanningen – het koninkrijk nog altijd bestaat, en over enkele jaren zelfs zijn 200ste verjaardag mag vieren. Dit boek geeft het antwoord hoe dat komt: door voortdurend gemarchandeer, de oprichting van spuuglelijke “koterij”, en vooral show more koppigheid en creatieve improvisatie, zijn de communautaire spanningen keer op keer ontzenuwd, zonder ooit een rustpunt te bereiken. Het resultaat is niet fraai, maar het werkt wel min of meer, zij het met een serieus democratisch deficit.
Rolf Falter heeft een vaardige pen, en brengt de “roller coaster” zoals hij het zelf zegt, met expertise en bravoure. Maar net door de complexiteit en de soms heel spitsvondige juridische en institutionele oplossingen is dit bijwijlen amper volg- en leesbaar, vooral als het over de laatste decennia gaat. In zijn voorwoord beweert Falter dat hij dit Belgisch verhaal “sine ira et studio” wil brengen, maar daar is hij toch niet helemaal in geslaagd. Doordat hij zelf begin deze eeuw betrokken was bij de politieke debatten is zijn relaas onvermijdelijk gekleurd. Dat blijkt nog het meest uit de soms zeer lange voetnoten, waarin hij een inkijk geeft in de Wetstraat-keuken, en soms smeuïge duiding geeft. Tegelijk zijn het net die noten en die duiding die dit werk wat interessanter en minder technisch maken.
Hoe dan ook, een rijke aanwinst in de intussen uitgebreide literatuur over dat erg merkwaardige Koninkrijk België. show less

Wat een klepper! Falter brengt nogal in detail de geschiedenis van onze contreien tot leven, sterk verhalend en met oog voor leuke details (en dikwijls ook verwijzend naar de oude lagere school-anekdotes), maar ook intelligent en met flink wat kritische zin. Een oerdegelijk, klassiek geschiedeniswerk, zeg maar.
Alleen: het is wel een heel taaie brok geworden; de voortdurende intriges, machtswisselingen, oorlogjes en opstanden in de Vlaamse hertogdommen en graafschappen in de late show more Middeleeuwen bijvoorbeeld zijn een onnavolgbaar kluwen geworden. Falter schrijft goed en gedreven, maar soms bekruipt je de vraag waar hij precies naartoe wil. Pas in de epiloog wordt een en ander duidelijk: de opeenstapeling van feitjes, verhalen en grote lijnen moeten de lezer vooral de idee van nietigheid bijbrengen, een relativeringszin die wapent tegen elke overmoed en fanatisme. Behartenswaardig, zeker, maar ik had net iets meer verwacht (die epiloog bevat trouwens de aanzet tot een knap staaltje geschiedenisfilosofie, maar zo slordig en overhaast geschreven, dat ik hoop dat de auteur er later uitgebreider op wil terugkomen).
Zeker in de laatste 100 bladzijden gaat Falter er met reuzestappen door, zodat elke relevantie voor de actuele situatie van ons land verloren lijkt te gaan. Ook inzake de ondertitel blijf ik een beetje op mijn honger: uit het relaas is wel te distilleren dat er geen onvermijdelijke finaliteit richting Belgische, Vlaamse, Grootnederlandse identiteit uit de geschiedenis te halen is; akkoord, maar intussen zijn die Belgische en die Vlaamse identiteit (gelaagd uiteraard, en nog vermengd met de Europese) toch maar een realiteit. Vooral de totstandkoming van een duidelijk Vlaams identiteit (de afgelopen 50 jaar) blijft in dit boek onbegrijpelijkerwijs buiten beeld. show less

Lijvig boekwerk over de eerste jaren van het Europese integratieproces. Iets te lijvig naar mijn smaak (Falter gaat bijzonder gedetailleerd in op alle onderhandelingstrajecten), maar het blijft wel boeiend. Voor zover ik kan inschatten brengt Falter inhoudelijk geen nieuwe informatie aan, maar hij is wel de eerste die terecht het Europese verhaal nauw verweeft met dat van de Koude Oorlog (hoe kan dat ook anders, zou je denken, maar toch). Nadeel daarvan is dat hij ook de heel ingewikkelde show more wendingen van dat Koude Oorlog-verhaal zeer gedetailleerd weergeeft, en dat had beslist korter gekund. Maar niet getreurd: Falter legt er als klassiek geschoold historicus terecht de nadruk op hoe persoonlijkheden een beslissende wending kunnen geven aan historische evoluties. Wat dat betreft is zijn proloog, met een korte schets van hoe improviserend beleidsmakers dikwijls te werk gaan, veelzeggend. En oh ja, ik zou het nog vergeten: in deze tijden van antipolitiek populisme toont Falter ook aan hoe ‘nobel’ het métier van politicus ingevuld kan worden.
Voor de muggenzifters, 2 kleine, maar wel storende foutjes: de naam van de inspirerende Franse socioloog Raymond Aron wordt systematisch fout gespeld; en dat er in de jacht van de Belgische douane op smokkelaars op geen enkel moment geschoten werd, lijkt me onjuist. show less