Elle van Rijn

De crèche is het spannende, waargebeurde verhaal van Betty Oudkerk, Henriette Pimentel en Walter Suskin.[[Zowel Herniette Pimentel als Walter Suskin zijn later in een concentratiekamp omgekomen]]

In 1941 wordt de dan 17-jarige Betty van school gestuurd, niet omdat ze slecht was in haar vakken, maar omdat zij Joods was. Ondanks dat ze nog geen examen heeft gedaan, krijgt ze toch haar diploma. Met dit diploma op zak krijgt zij een baan bij de creche van Henriette Pimentel.

Tijdens de Tweede show more Wereldoorlog werden vanuit Nederland vele duizenden Joden weggevoerd. Voor zij weggevoerd werden, verbleven zij enige tijd in de Hollandsch Joodsch Schouwburg. De kinderen werden ondergebracht in de Joodsche crèche aan de overkant. Daar verbleven zij tot het moment dat hun transport vertrok.

Samen met andere kinderverzorgsters bekommerde Betty zich over hun lot. Soms moesten zij verschrikkelijke keuzes maken.

Ondanks alle risico's die het voor hen inhield zijn er door de verzorgsters zo'n 600 Joodse kinderen van deportatie gered, hoewel het ook wel eens gebeurde dat een gered kind uiteindelijk TOCH op een transport terecht kwam.

Aangrijpend was het om te lezen hoe een 14-jarig kind zich zelf opofferde zodat een baby kon worden gered, althans voor een poos.

Je kon Betty goed volgen als zij voor de eerste keer de tocht maakt naar de Schouwburg, de angst, de drukte en de stank waren goed 'voelbaar'.

Het verhaal wordt op zodanige manier verteld dat het soms een beetje te gemaakt overkomt. Betty komt voor als een betweterige, naïef jonge vrouw. Soms zelfs irritant en egoïstisch. Toch kon ik wel goed met haar meeleven. Sommige hoofdstukken van het boek hadden wat mij betreft overgeslagen kunnen worden.

Het was mooi om aan het eind van het boek te lezen dat Betty de oorlog overleeft heeft, en pas vrij hoge leeftijd in 2020 is overleden. Lange tijd heeft zij niet de behoefte gevoeld om te vertellen over haar daden.

Een aanrader.

ps. Een betere review leest u op: https://www.readabook.nl/2020/12/elle-van-rijn-de-creche/recensie/ show less

Elle van Rijn vertelt over het tragische leven van de Nederlandse Bertha Hertogh die in 1942 werd geadopteerd door een Maleisische vrouw.

'De crèche' is Elle van Rijns historische roman over de uitermate trieste situatie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog, waar Joden eerst verzameld werden in de Jodenbuurt en vervolgens zich moesten melden in de Hollandsche Schouwburg, waar ze voorbereid werden op het transport naar Westerbork en daarna verder Polen of Duitsland in.
Van Rijn sprak één van de verzorgsters van de crèche tegenover de Schouwburg. Op het moment dat de nood in de Schouwburg echt te hoog werd, werden show more kinderen naar de overkant gebracht. Dat gaf uiteindelijk verzetsgroepen kansen om kinderen te redden: onder leiding van Walter Süsskind en directeur Henriëtte de Pimentel werden lijsten vervalst en kinderen bij nacht en ontij uit de crèche geloodst.
Van Rijn kiest in dit boek duidelijk voor één kant van het verhaal, waar eerder Astrid Sy, in het deels fictieve 'Noem geen namen', zowel de Joodse kant als de verzetskant uitlichtte.
In beide boeken hebben ooggetuigen de hand gehad en is er ook goed geluisterd naar de minder heroïsche kant van de situatie: de twijfel, de onrust, de balans tussen eigen veiligheid en die van kinderen, liefde en relaties in die ingewikkelde tijd. Van Rijn levert een boek af dat goudeerlijk overkomt: iedereen wordt beschreven met zijn of haar goede en slechte eigenschappen. De rauwe werkelijkheid van het soms moeten marchanderen met levens van onschuldige kinderen wordt hard en onverbloemd aan de lezer verteld.
De journalistieke, non-nonsense-stijl van Van Rijn, maakt dat het boek goed wegleest, dat gebeurtenissen zich in snel tempo opvolgen en dat je als lezer het boek eigenlijk niet naast je neer wilt leggen. Van Rijn geeft ons als lezer een goede kans de levens van de betrokkenen mee te leven. Soms is dat hartverscheurend, en alleen om die reden al zou dit boek door vélen gelezen moeten worden. show less

Un excellent travail historico romanesque. Romanesque ( et la postface l'explique et l'assume) parce qu'il a fallu donner chair aux faits abrupts, secs, criminels dans les actions, les pensées, les lâchetés. Un remarquable travail de vulgarisation historique.