Het psalmenoproer

Knap om op basis van waargebeurde feiten een roman te schrijven die tegelijk ook een heel menselijk verhaal schetst. Ongelofelijk dat er opstand uitbreekt over de wijze waarop de psalmen gezongen moeten worden. Het geeft meteen aan dat er weinig verandert is in de wereld. Mensen gaan elkaar te lijf vanwege de gekste dingen. Veel onbekende woorden (ik heb ze niet opgezocht), maar dat hoeft ook niet om het verhaal te kunnen volgen. De humor sprak me ook aan, zoals de subtiele verwijzing naar het rookgedrag, Moot sart, en de man van Anne die onder de kleine beestjes zit.

Maarten 't Hart brengt in Het psalmenoproer, zijn eerste historische roman, een fascinerende en grotendeels vergeten periode uit de vaderlandse geschiedenis tot leven. In de roman wordt het levensverhaal verteld van een kleine reder die in zijn leven één faux pas begaat, waardoor hij betrokken raakt bij het psalmenoproer, een opstand van `verpauperde luyden' tegen `voorname meesters'. En passant wordt ook een scherp beeld geschetst van de neergang der beug- en haringvisserij, uitmondend in de historische audiëntie van Maassluise vissers bij Napoleon in oktober 1811.
In 1773 werd er in de gereformeerde kerken in Nederland ter vervanging van de eeuwenlang gezongen psalmberijming van Petrus Datheen een nieuwe berijming ingevoerd. Er was show more verzet, maar niet grootschalig. Anders werd dat toen men ook de wijze waarop de psalmen gezongen werden, wilde reformeren. Het was gebruikelijk de psalmen uiterst langzaam te vertolken; kerkgangers mochten zelf versieringen aanbrengen en vrijelijk uithalen toevoegen of eindnoten lang aanhouden. Deze zogenaamde lange zingtrant wilde men vervangen door een korte.
Overal in Nederland sloeg de vlam in de pan. Dominees werden met stoven bekogeld, kerkvoogden bedreigd. In Zeeland kwam het tot ernstige ongeregeldheden, maar de grootste psalmenoproeren deden zich voor in Vlaardingen en vooral in Maassluis. Uiteindelijk moest de baljuw van Delft er met een troepenmacht aan te pas komen om daar de orde te herstellen. show less