Een pijl in het niet een leven in teksten

Een pijl in het Niet draagt als ondertitel Een leven in teksten en kan als zodanig wel gezien worden als een soort autobiografie van dichter en schrijver Jotie T’Hooft. Het boek biedt een selectie uit nagelaten brieven, verhalen, gedichten, uitgescheurde dagboekbladzijden, artikelen, interviews en recensies.

Ik zou het boek dus ook onder poëzie of proza kunnen scharen. De verhalen zijn uit zijn eigen leven gegrepen maar de biografie leert ons dat hij de werkelijkheid voor zijn verhalen vaak romantiseert. Voor uw, maar zeker ook mijn, gemak rubriceer ik het boek maar onder de autobiografie.

Voegt het dan nog iets toe aan zijn biografie, want veel is daar al in opgenomen. Ja, dat wel. Hier staat natuurlijk meer tekst in en we komen, show more bijvoorbeeld door de muzikale en persoonlijke beschouwingen, toch iets meer over de mens T’Hooft te weten, geromantiseerd of niet.

Zo is er al snel een gesprek te lezen dat zich ontvouwt tussen een vijftienjarige Jotie en zijn leraar, waar hij op het matje moet komen door zijn gedrag. Hij is niet op zijn mond gevallen:

‘Als verzet gegrond is, zie ik geen reden om geen verzet te plegen.’
Dat was flauw geformuleerd, hij lachte afkeurend.
‘En welke grond meen jij te hebben voor je “verzet”?’…
‘Het kapitalisties sisteem dat de arbeider als mens onderkent en ingeschakeld heeft in een waanzinnig proses van produksie-konsumpsie, dat bovendien nog de natuur vernielt, zuiver uit winsthonger. En dan meer specifiek de school die de jeugd afstompt tot een “silent majority”, een die alle individualiteit mist en zo op prachtige wijze in het produktieproces ingeschakeld kan worden.’

Daar kan de meester het mee doen. T’Hooft luistert veel muziek en hij onderhoudt ons over The Velvet Underground, Lou Reed en Nico, over The Rolling Stones, Randy Newman, Frank Zappa en hij weet zelfs meer obscure bands als The Quicksilver Messenger Service en Love te noemen.

Als u zijn biografie leest weet u over zijn zelfmoordpogingen en zijn destructieve manier van leven. Toch is dat volgens T’Hooft zelf geen uitgemaakte zaak;

Het zou overdreven en onjuist zijn, te beweren dat mijn leven één donkere gang is geweest, een opeenvolging van gebeurtenissen die onvermijdbaar naar mijn eerste zelfmoordpoging leidden op dezelfde wijze als een aantal chemische verbindingen tot een bepaalde reactie komen.

De dood is volgens hem altijd een onderdeel van zijn leven geweest en hij ziet het zelfs als zijn enige zekerheid en houvast in dit leven.

Het boek geeft zijn visie op de gebeurtenissen in zijn leven, zoals de razzia in Oudenaarde naar drugs, waarbij hij gearresteerd wordt en tijd doorbrengt in opvoedingsinstellingen. Zijn brief aan de jeugdrechter is opgenomen waarin hij vraagt om enige weken eerder vrijgelaten te worden. Ook zijn brief aan de dienst Gewetensbezwaren staat erin, want het leger, dat ziet hij niet zitten;

De grondgedachte van het boeddhisme is dat deze wereld een wereld van lijden is, en dat het enige werkelijke doel van de mens is, zich te verlossen van dat lijden.

Aldus de aanhef van die brief en het helpt, hij hoeft geen dienst te vervullen.

Er staan verder brieven in die hij schrijft als hij een baan als nachtwaker in een fabriek heeft. Er zijn beschouwingen over het werk van Gerard Reve en wat gedichten uit zijn bundels. Ik vind zijn proza eigenlijk het minst interessant. De verhalen zijn aardig, hoewel u zijn betoog over het gebruik van verdovende middelen bij traditionele stripfiguren natuurlijk niet wil missen. Er blijkt ook een grote belezenheid uit, maar zijn brieven geven naar mijn gevoel meer informatie uit de eerste hand en zijn gedichten spreken mij ook aan. Zo licht hij zijn titelgedicht Junkieverdriet toe;

Een junk wordt door de mensen bekeken zoals een homofiel of een verkrachter of een andere slechterik. Ik heb geprobeerd de enorme gedachtenwereld van dé junk duidelijk te maken. Dat hij niet een zwakkeling is die spuitjes zet, maar iemand met een enorm probleem…Zélf heb ik heel lang een schuldgevoel gehad, omdat ik een verslaafde was. Nu ben ik daarvan verlost.

Dat bedoel ik met die informatie uit eerste hand. Ik hoor het hem graag zelf toelichten. Al met al is dit boek een mooie aanvulling op zijn biografie. show less