Jozef Deleu

Het liegend konijn. 2023/2.

170 nieuwe gedichten: naakt en kwetsbaar, voor het eerst door ons te aanschouwen, beoordelen en liefhebben.

Waar ik in vorige nummers veelal vrouwelijke dichters in mijn hart sloot waren er deze keer ook wat mannen die me konden raken: Kevin Amse met Drang, Jonas Bruyneel met Waar de haaien slapen en Ruud Osborne met Heen en weer doet de schommel. Om er een paar te noemen.

Van Florence Tonk vond ik alles even mooi. Elke Couchez en Lieke Gorter raakten me ook enorm. show more ‘In het badpak met de gele franjes wacht de zon’, een zin van Gorter die raakt en verwarmt. Net als ‘ik zie alleen de kamer die wij inrichtten met vier handen, twee handen om te dromen’… van Ike Krijnen.

De dichters zonder bundel zijn voor mij toch elke keer weer de mooiste parels. Nog zo veel dat er komen gaat, zo veel te ontdekken, lief te hebben. Mijn hart breekt bij de broosheid, puurheid, kwetsbaarheid. Misschien is het de tijd van het jaar, het seizoen van mijn cyclus of de helaasheid van de wereld en waar die heen gaat, met ons erbij, maar nummer 2023/2 is gebundelde emotie op het scherp van de snede. Ontroering, beroering, krassen op mijn ziel. Hoe mooi letters op papier kunnen zijn, lampreien die mooi pijn doen. Onbetaalbaar en toch te koop. show less

Het liegend konijn 2021/2.

Altijd spannend, een nieuw Konijn. Al die nieuwe gedichten: van dichters waar je al jarenlang fan van bent, van nieuwkomers die je onverwacht van je sokken blazen, van oudgedienden die kunnen teleurstellen of verwonderen. Maar nooit niet spannend, telkens een geschenk in laagjes. Een dertigtal dichters, honderdzevenenzeventig gedichten. Een maaltijd om met mondjesmaat te savoureren, een paar gedichten per keer. Soms wat minder, soms wat meer.

Sommige dichters benemen show more je de adem, laten je onderlijnpotlood overuren maken en laten je even wezenloos achter. Zoals de nieuwkomer Alara Adilow. Ik ben er nog stil van. Nog geen bundel uit maar direct iemand die mijn ziel raakt. En dat is dan nog maar de eerste dichter in deze bloemlezing; de lat ligt vanaf het begin torenhoog. En niet iedereen haalt die lat. Esther Jansma wel, en hoe.

Verder werd ik aangenaam verrast door: Ann Bellemans (ook nog geen bundel), Eelkje Christine Bosch (nog geen bundel), Hamide Dogvan (geen bundel) en een paar anderen. Bij het terugkijken naar wat ik onderlijn heb merk ik nu pas op dat het bijna allemaal nieuwkomers zijn. Ik kijk er dan ook reikhalzend naar uit om hen in de boekenwinkel terug te vinden.

Je onderdompelen in Het liegend konijn is even weg van de dagelijkse sleur zijn; het is je geest laten kietelen, je ogen laten dwalen en je ziel laten rusten. En je wil-ik-hebben-boekenlijstje laten groeien.

Ik kijk al vol verwachting uit naar het volgende nummer. show less

Het liegend konijn 2021/1.

Mijn eerste Het liegend konijn kocht ik in 2005. Ondertussen leven we in een andere wereld; is er veel veranderd en ook weer niets. Ik ben nog steeds dol op poëzie en dit tijdschrift staat er nog steeds vol van. Op de cover kan je alvast zien welke dichters er in het nummer aan bod komen maar niets kan je voorbereiden op de schatkist die zich tussen de voorkant en de achterflap van het konijn bevindt.

“179 nieuwe gedichten uit het nest geroofd van” staat er op show more die prachtig lentegroene cover en dat krijg je ook. Kakelverse gedichten, niet eerder gepubliceerd. Hoe geweldig dat Jozef Deleu dit telkens weer voor elkaar krijgt (2 maal per jaar). Voor de prijs van een bundel heb je in dit geval een dikke bloemlezing vol moois.

Ik heb een dertigtal post-its gekleefd, ik heb een honderdtal zinnen onderlijnd. Ik heb gelachen en bijna gehuild. Mijn hart en ziel zijn geraakt. Lieke Marsman, Hanneke Van Eijken, Lies van Gasse, daar keek ik (bleek terecht) het meeste naar uit. Mandy Mariska Eggerding, Fien Leysen en Sylvie Marie hebben er een fan bij. Jawel, de vrouwen blijken mijn favorieten. Wie mijn poëziekast kent zal zich daar niet over verbazen. Maar ik leerde ook nieuwe mannen kennen die mijn hart beroerden: Jan Van Meenen, Pieter Van de Walle en Jan Geerts bijvoorbeeld.

Het eerste Liegend konijn van 2021 is een voltreffer van formaat! show less

Een Frans boek? Welnee, de ondertitel In de maat van zeven kan zulks meteen verduidelijken. Maar Jozef Deleu, auteur van dit bij Kritak in 1988 verschenen boekje van welgeteld vijfentwintig bladzijden dik, was (en is, want de in 1937 in Roeselare geboren Deleu leeft nog), wel een beetje een citoyen de la frontière, een burger van de grens. Geboren als jongste zoon van een tot ‘belg’ genaturaliseerde Fransman richtte hij, nadat hij in 1957 al Ons Erfdeel had opgericht, in 1972 ook het show more tijdschrift Septentrion, Arts, Lettres et Culture de Flandre et des Pays-Bas op, een blad waarmee hij, dixit Wikipedia, “de Nederlandstalige cultuur beter bekend (…) [wilde] maken in de francofonie”, waarna hij in 1976 ook nog eens het tweetalige jaarboek De Franse Nederlanden / Les Pays-Bas Français begon, activiteiten die hem niet verhinderden ook als schrijver en als organisator steeds bezig te zijn met mensen van achter de schreve, achter die valse grens die Zuid-Vlaanderen scheidt van Zuid-Nederland, een Zuid-Nederland dat op zijn beurt weer met een valse grens gescheiden is van Noord-Nederland.

Deleu hangt dit verhaal – als je het zo kan noemen – op aan het overlijden van ene Cecilia in een rusthuis, een Cecilia die hij verzonnen heeft of werkelijk persoonlijk heeft gekend, een Cecilia die nog gepoogd heeft hem voor haar overlijden “une lettre sans paroles” te sturen, een teken voor hem om naar het rusthuis te komen, maar in die poging – door te veel ‘correctheid’ van de administratie – mislukt is. Maar in het volgende hoofdstuk heeft de auteur het over de ‘Franse’ schrijfster Marguerite Yourcenar, ook zo’n ‘grensgeval’, in het daaropvolgende over zichzelf als grens, in de daarna komende twee over grenzen in algemenere zin, en in het laatste over ene Francine, die ook al het tijdelijke voor het eeuwige verwisseld heeft, maar eigenlijk ook in dat eerste hoofdstuk en dat laatste over grenzen.

‘Citoyen de la Frontière’ lijkt daarmee vooral een bundeling van een aantal kortere teksten die nooit geschreven zijn om bij mekaar te horen, in tegenstelling tot ons Nederlandse volk en onze Nederlandse volksgenoten die ondanks de eerder genoemde valse grenzen voor eeuwig en altijd bij mekaar zullen horen. Iets wat duidelijk niet meer voor zich spreekt, ook niet bij mensen die in dienst zijn bij wat dan een nationalistische partij heet. Die laten zich inmiddels, zo ondervond ik recentelijk, ook al wijs maken wat de belgische staat zolang beoogd heeft: dat onze volksgenoten in Nederland tot een ander volk behoren dan wij in Vlaanderen (om van onze volksgenoten in Zuid-Vlaanderen en de Boeren maar te zwijgen uiteraard). “Grenzen zijn altijd onnatuurlijk”, schrijft Deleu, “in die zin dat ze onze blik eindig dreigen te maken, daar waar wij door onrust en nieuwsgierigheid gedreven altijd geneigd zouden moeten zijn om grenzen te verleggen, om onze beperktheid te overstijgen in een rusteloze zoektocht naar kennis, inzicht en waarheid.”

Alleen al om die ene zin is het mij waard dit boekje, in al zijn – met mijn excuses – begrensdheid, in mijn bibliotheek te houden.

Björn Roose show less