Yahya Hassan

Så fik jeg også læst den. Yahya Hassan var uden diskussion sidste års litterære sensation, og det fortjener altid anerkendelse, når en forfatter både formår at sætte dagsordenen i medierne og sælge over 100.000 eksemplarer af en digtsamling. Den store opmærksomhed kan være en barriere, for er man overhovedet i stand til at læse digtene i deres egen ret?

Svaret er ja. Hassans stemme er så stærk og insisterende, at jeg stort set glemte al virakken uden om, mens jeg læste. Det betyder ikke, at jeg er ubetinget begejstret. Jeg var ikke imponeret over sproget, og jeg bryder mig faktisk ikke rigtig om ham. (Eller i hvert fald ikke om det jeg, der træder frem i bogen – men skal jo altid være forsigtig med at sætte show more lighedstegn mellem en jeg-fortæller og hans forfatter.) Det betyder bare ikke så meget, fordi smerten, fortvivlelsen og råheden brænder så klart igennem.

Digtene har klare selvbiografiske træk, og det er oplagt at læse bogen som en selvbiografi, der tilfældigvis er skrevet i digtform og ikke som prosa. Vi hører om den tyranniske far, der banker sine børn og undertrykker moderen. Vi hører om den hastige gang fra folkeskole til specialskole til sikret institution, mens fortælleren opfylder alle tænkelige fordomme om utilpassede andengenerationsindvandrere. Vi hører om den palæstinensiske familie, og om hele den horde af krejlere, sociale bedragere og kriminelle, der befolker Gellerupparken.

Det er barske løjer, og der er ingen tvivl om, at Hassan selv er blevet svigtet grusomt af både sin far og alle mulige andre voksne i sit liv. Det er også tydeligt, at han træder imellem for at forsvare moderen og de små søskende. Baggrunden er selvfølgelig en forklaring på hans kriminelle løbebane, som omfatter alt fra vold og hærværk over røveri og indbrud til almindelige smårapserier, men man har alligevel ikke fornemmelsen af, at fortælleren blev tvunget ud i kriminalitet.. Jeg følte med fortælleren, når faren gav ham bank, men jeg havde ham også mistænkt for i virkeligheden at nyde volden og den kriminelle løbebane, når han afreagerede ude i byen.

Nogle har udlagt bogen som et opgør med islam og en illustration af den danske integrationspolitiks svagheder. Den dokumenterer i hvert fald tydeligt, at der er en gruppe indvandrere, der har så mange lig i lasten, at de har svært ved at begå sig, og der er ingen undskyldning for at mishandle sine børn, som faderen gør det her. Men jeg er ikke så sikker på, at bogen er et angreb på islam. Der er også en længsel efter religionen i digtene, og angrebene virker mere rettet mod den hykleriske måde, mange muslimer praktiserer den på.

Yahya Hassans digte har for længst vist deres værd, alene i kraft af den store debat og læselyst, de har vakt. Der er ingen tvivl om, at det er kunst til tiden. Om det også er kunst til eftertiden er sværere at sige. show less

Het zijn geen vrolijke verhalen in de bundel Gedichten van Yahya Hassan. Hassan was een Deens-Palestijnse dichter, zoon van Palestijnse ouders die via een Libanees vluchtelingenkamp naar Denemarken kwamen. Was, want hij overleed dit jaar op 24-jarige leeftijd. Hassan groeide op in een groot gezin in een achterstandswijk in Aarhus. Zoals zovelen daar was hij een probleemjongere. Hij kwam in aanraking met drugs en criminaliteit en bracht veel tijd door in jeugdinternaten.

Hij zette zich af tegen het geloof en de mores die hem werden opgelegd vanuit dat geloof. Omdat hij merkte dat hij over schrijftalent beschikte, schreef hij gedichten waarin hij zijn leven van zich afschreef, in hoofdletters:

ALS JE NIET OPHOUDT JE BROERTJES EN ZUSJES TE show more PLAGEN
VERBRAND IK JE
ZEI MOEDER MET VADERS AANSTEKER IN DE LUCHT

En dat was moeder nog maar. Vader was nog een slag erger. Hij was wreed in naam van zijn geloof en dat geloof is verstikkend. Hassan vertelt onverbloemd hoe het is;

DE MAN MET DE LANGSTE BAARD
BEGINT HET GEBED MET ALLAHU AKBAR
EN ZO SCHIJT IK IN MIJN BROEK IN NAAM VAN GOD

Fanatieke moslims, die hij steevast ‘theedoeken’ noemt, sturen hem doodsbedreigingen door dit soort teksten en hij wordt streng beveiligd. Hassan was auteur, maar bleef onder invloed van drugs en geweld. Zijn tweede bundel verscheen eind 2019 (en zal ergens in september in de Nederlandse vertaling verschijnen), maar toen zat hij al weer in een psychiatrische kliniek.

Zijn aanvaringen met de politie, het opkomen voor zijn broers en neven, de haat tegen zijn ouders, het komt in sneltreinvaart voorbij. Ook de nieuwe vrouw van zijn vader ontkomt niet aan zijn pen;

ZE KEEK TV EN ROOKTE LANGE SIGARETTEN
EN BESPUWDE MIJN MOEDER IN DE SUPERMARKT
OP EEN DAG LAG ZE DAAR MET ZIJN INSULINESPUIT IN HAAR NEK
IK GAF HAAR EEN TRAP EN BELDE DE EIGENAAR

Waar zijn taal meestal hard en direct is, komen soms mooie zinnen om de hoek kijken;

IK WILDE JULLIE GELUK IN DE BOMEN HANGEN
MAAR IK HING HET IN DE STROP IK SLIKTE DE SINTELS IN

Zo heeft Hassan twee kanten in zich en was hij zich daar ook van bewust. In zijn laatste gedicht in deze bundel, MEGAGEDICHT, komt alles uit zijn vorige gedichten samen. Het is dan ook een gedicht van ruim 30 pagina’s, waarin hij fulmineert tegen alles en iedereen, maar waar hij begint met die dubbele persoonlijkheid van hem;

DE ENE DAG
IK BEN EEN GEZONDE EN GOEDGEÏNTEGREERDE DICHTER
MIJ IK SCHRIJF EEN MAIL NAAR LARS SKINNEBACH
NAAR PABLO LLAMBIAS NAAR SIMON PASTERNAK
DE VOLGENDE DAG IK MOET VOORKOMEN VOOR AUTODIEFSTAL
VOOR STRAATROOF VOOR INBRAAK

Bij sommige dichters helpt het als je ze een keer hebt horen voordragen. Dat vind ik belangrijk bij Jules Deelder (hoewel van een heel andere orde) maar dat vind ik ook bij Yahya Hassan. Hij draagt zijn werk monotoon, bijna bezwerend voor. Ik heb geen officiële doodsoorzaak kunnen vinden, maar waarschijnlijk heeft Hassan hierin zelf zijn keuze gemaakt. Een oneindig triest verhaal natuurlijk. show less

Yahya Hassan, ursprünglich aus Palästina, kommt mit seinen Eltern nach Dänemark. Seine Geschwister und er werden regelmäßig vom Vater brutal verprügelt. Er verachtet seine Eltern, die Religion und die Gesellschaft, in die er hinein gezwängt wurde.
Er kommt mit dem Gesetz in Konflikt, kommt ins Heim, wird wieder straffällig. Eine nicht endende Spirale. Ist das alle mit seiner Familie und seinem Umfeld entschuldbar? Ich denke nicht.
Dann wird ihm durch eine Lehrerin Literatur näher gebracht. Das ist aber nicht seine Art sich auszudrücken. Seine Art ist provokant, krass und düster – halt genau so wie sein Umfeld.
Ich kann nicht sagen, dass ich mich von seinen Gedichten angesprochen oder berührt fühle. Natürlich behandelt show more dieses Buch ein schwieriges Thema, das nicht nur in Dänemark vorhanden ist. Auch in Deutschland ist „Integration“ ein Dauerthema. Ich bin nicht davon überzeugt, dass die Gedichte Verständnis für die Situation der ausländischen Mitbürger wecken werden, da sich sicher viele von der Sprache abgestoßen fühlen. Eher denke ich, dass sich viele Menschen in ihren Meinungen bestärkt fühlen werden.
Ich hoffe für Yahya Hassan, dass das Buch ihm persönlich hilft, sein Leben besser zu gestalten. show less