Victor J. Stenger (1935–2014)

The failure of this book is on a par with a supernova. Read it and descend into a black hole. Stenger is obviously a knowledgeable physicist with an impressive career. The book spews scientific facts at the speed of light, interspersing the strangest trivia and personal reminiscences in an attempt to make it readable. But the traces of readability are marred by so many missing words, extra words, and other non-spelling errors as to make it seem self-published. That makes one doubt the show more accuracy of his science as well. It ends up being neither an academic scientific publication nor a popular science explanation of his thesis: God is not necessary for physics. I am not shocked by that statement, but I am amazed that someone could put so much effort into this, and presumably his many other books, and yet completely ignore the existence of consciousness in his cosmology or his logic. show less

ვ.სტენგერის წიგნმა "ღმერთი, - არ შემდგარი ჰიპოთეზები" ალბათ ათეისტის წიგნების თაროზე მნიშვნელოვანი ადგილი უნდა დაიკავოს. ეს ის იშვიათი შემთხვევაა როცა ავტორი ღმერთს განიხილავს როგორც show more მეცნიერულ ჰიპოთეზას და შემდეგ მეცნიერულივე მეთოდით აჩვენებს რომ სულ ცოტა სამი უდიდესი მონოთეისტური რელიგიის ღმერთი (იუდაიზმის, ქრისტიანული ისლამური) არ არსებობს. გავრცელებული რწმენით მეცნიერება ვერაფერს იტყვის ზებუნებრივზე, მას არ შეუძლია ღმერთის არსებობა ან არარსებობა დაამტკიცოს. ფართო პუბლიკის გარდა, ამ მოსაზრებას მეცნიერთა დიდი ნაწილიც ეთანხმება. მაგრამ სტენგერის აზრით ეს მოსაზრება მცდარია იმ შემთხვევაში თუ რომელიმე ღმერთი, ან ზებუნებრივი ძალა მოქმედებს სამყაროს მუშაობასა და ადამიანთა ქცევაზე. სამი უდიდესი რელიგიის მონოთეისტური ღმერთი უნდა პასუხობდეს ლოცვებს. ცვლიდეს ადამიანთა მოქმედებას,ფიზიკურ მოვლენებს, სამყაროში უნდა არსებობდეს მისი არსებობის დამადასტურებელი ნიშნები. მაგრამ ყოველი ჰიპოთეზა მის შესახებ კრახს განიცდის. ტრადიციული მონოთეისტური რელიგიების ღმერთის არსებობა უნდა აისახებოდეს ემპირულ მტკიცებულებებში. მაგრამ ეს ასე არაა. სტენგერის დასკვნით ექსტრაორდინალური მტკიცება (რისკიანი მტკიცება) უნდა გამყარდეს ფაქტით, თუ არადა მაშინ ასეთ მტკიცებას არანაირი ძალა არ აქვს. ის კარლ სეიგანის ცნობილ სიტყვებს ასეთ ფორმულირებას უკეთებს. ამ შემთხვევაში საბუთის არ არსებობა უდრის არ არსებობას.
ღმერთის არსებობა არ დასტურდება ლოცვის ექსპერიმენტებიდან. არც სიცოცხლის წარმოშობა განვითარება ითხოვს ზებუნებრივ შემოქმედს (ალტერნატივა - ბუნებრივი კანონზომიერებები) არც თავად სამყაროს და ბუნებრივი კანონზომიერებების შექმნას სჭირდება ვინმე ყოვლისშემძლე. და ა.შ. ტრადიციული მონოთეისტური ღმერთის მრავალგზის "ჩავარდნის" შემდეგ სტენგერი აღნიშნავს - "რათქმაუნდა მორწმუნეს შეუძლია თავისუფლად შემეკამათოს რომ - არც ერთი მათგანია ჩემი ღმერთი, -არსად დამიჩემებია რომ ყველა ღმერთს გავაბთლებდი - მხოლოდ მათ,[ვაბათილებ] ვისაც გააჩნიათ ემპირულად გამოვლენადი თვისებები. თუ რომელიმე მორწმუნის ღმერთს ეს თვისებები არ გააჩნია მაშინ მასთან არ ვდაობ. მაგალითად, ვინმეს შეუძლია წარმოიდგინოს, ღმერთი რომელმაც შექმნა სამყარო და მის მცხოვრებლებთან არ ურთიერთქმედებს" სტრენგერი დიესტურ ღმერთზე ამახვილებს ყურადღებას. ღმერთზე რომელმაც შემქნა სამყარო და აღარ ერევა მის მოქმედებაში. მისცა მას თავისი დამოუკიდებელი კანონზომიერებები, ამავე დროს არ დატოვა თავისი არსებობის არანაირი ემპირული კვალი. ასეთი ღმერთი ფაქტიურად შესაძლებელია - მაგრამ, ამ შემთხვევაში მისი არსებობა ექვივალენტურია მისი არ არსებობის. (კარლ სეიგანის დრაკონის ამბავში) ასეთ შემოქმედზე საუბარს აზრი არ აქვს, რადგან მისი კვალის აღმოჩენა ფაქტიურად შეუძლებელია. სტენგერი კიდევ ერთი პრობლემას ასახელებს. ასეთ ღმერთის სამყარო დეტერმინირებული უნდა იყოს. თუმცა დღევანდელი ცოდნის მიხედვით მატერია ფუნდამენტში განუსაზღვრელია. (ჰეიზენბერგის განუსაზღვრელობის პრინციპი) მოკლედ ჩემი შეფასებით ამ წიგნის წაკითხვა ღირს. განსაკუთრებით მათთვის ვინც ეძებთ კითხვებზე პასუხებს და არ ხართ რწმენაზე ორიენტირებული. ამ წიგნში პრინციპულად ახალი და რევოლუციური არაფერია, თუმცა კი თავმოყრილია საინტერესო არგუმენტები და მეცნიერული ფაქტები.
რაც შეეხება ნაკლს - მომეჩვენა რომ ზოგიერთი საკითხი მწირი სახითაა წარმოდგენილი. მსჯელობის გაშლა და მაგალითები აკლია. ზოგან შესამჩნევია რომ ავტორი საკითხებს თავის წინა წიგნებისკენ ამისამართებს ნაცვლად იმისა რომ მკითხველს აქვე შესტავაზოს მდიდარი მასალა. თუმცა საერთო ჯამში სწორი მიმართულებით მიყავს მსჯელობა. მე ვისურვებდი რომ ასტროფიზიკურ და ბიოლოგიურ საკითხებზე მეტი წამეკითხა. თუმცა საერთო ჯამში წიგნი კარგია და ნამდვილად ღირს წაკითხვა. განსაკუთრებით მათ ვურჩევ, ვისაც მოატყუეს და დააჯერეს თითქოს მეცნიერება და რელიგია სრულ ჰარმონიაში იყვნენ. და კიდევ უარესი თითქოს მეცნიერება ღმერთის არსებობას ამტკიცებდეს. ეს რელიგიური პროპაგანდაა და მეტი არაფერი. ის კი რის გამოც მეცნიერული საზოგადოებები ამბობენ რომ თითქოს მეცნიერებას ზებუნებრივი არ ეკითხება - (არ ეკითხება მანამ სანამ ამ ზებუნებრივს ბუნებრივ მოვლენებზე არ აქვს გავლენა) მხოლოდ იმის გამოა რომ არ მოხდეს რელიგიური გადამხდელების განრისხება. ყველა ფრთხილობს და ერიდება რელიგიის და მეცნიერების დაპირისპირებას. ზოგისთვის ეს ფაქიზი საკითხია. ზოგისთვის გადამხდელის დაკარგვა და ა.შ. ერთი სიტყვით, საკითხით დაინტერესებულისთვის ღირს დროის დაკარგვა. show less

This book reinforces one of the things I have long noticed: physicists who declare that this book is easy reading, and written for the layman on a book that is anything but. It appears physicists are unable to write a readable book about physics; like many times, I was grateful for my science background that came in handy reading this book. Another thought occurred to me. A friend of mine calls philosophy 'mental masturbation'; this book, coupled with others I have read, leads me to believe show more it is really physics that is 'mental masturbation'. The subject of time reversibility that has no real applicability to the macroscopic world, and arcane speculations about ideas that seem to add little to our body of knowledge, seem like so much bafflegab. I have read this author before and have never found it so unedifying, but I guess everyone is entitled to some incomprehensibility at times. It does seem that such incomprehensibility could be fixed by a good editor, though. Overall, not particularly satisfying. show less

More a primer on physics than a book about design; this book explains it all to those interested enough to sit willingly through a book on physics and mathematics. The writer explains things lucidly and comprehensively, at least comprehensively enough for the lay reader. For those things you already are familiar with, it's still worth working through them because you may find a new factoid you weren't aware of, or just find it a bit clearer when you're done reading. The main problem with show more this book is the same as with all science books: it's out of date. Physics moves quickly, as do most sciences, and this book is a couple decades old, so it's a good idea to read later books to update on more current information. Still, it's a good place to start (or, like some of us, take a brief digression in the middle) your journey toward understanding the state of our knowledge about where we came from. show less