Halit Ziya Uşaklıgil (1867–1945)

Halit Ziya Uşaklıgil’in anı kitabı Kırk Yıl
81 yıl sonra aslına uygun bir baskıyla okurlarına kavuşuyor.
Kırk Yıl, Halit Ziya Uşaklıgil’in altmış yaşlarındayken hayatının ilk kırk yılını anlattığı bir hatıra kitabıdır. 1865’te doğan yazar, İkinci Meşrutiyet’in (1908) ilanına kadar geçen sürede, çocukluk ve gençlik çağlarını, aile ve okul ilişkilerini, edebiyat ve memuriyet hayatını bütün ayrıntılarıyla gözler önüne serer.
Kırk show more Yıl’ı okuyanlar, edebiyat tarihçileri tarafından Türk edebiyatının ilk büyük romancısı kabul edilen Halit Ziya’nın kaleminden hem modern edebiyatımızın kuruluşu hakkında bilgi sahibi olacak hem de Sultan Hamit döneminin bellibaşlı olaylarına, pek çok toplumsal ve siyasal dönüşüme tanıklık edecekler. Sadece bu baskıda yer alan kapsamlı “Dizin”e göz atıldığında bile eserin muhtevası ana hatlarıyla ve bütün ayrıntılarıyla görülebiliyor.
Kitabı yayına hazırlayan Abdullah Uçman önsözünde şöyle diyor: “Elinizdeki kitap, 1936 baskısı esas alınarak, sonraki her iki baskı da gözden geçirilerek ama onlardan biraz farklı şekilde herhangi bir sadeleştirmeye gidilmeden, onlarda yer alan bir kısım eksik ve hatalı açıklamalar düzeltilmek ve bazı ilâveler yapılmak suretiyle hazırlanmıştır. Burada aynı zamanda eski imlâ günümüz imlâsına uyarlanmış, gerekli görülen yerlerde dipnotları konularak açıklamalar yapılmış, dipnotlarında konuyla ilgili daha fazla bilgi için kaynak da zikredilmiştir. Yayımlanışından seksen yıl sonra, yakın denebilecek geçmişimizi o günleri bizzat yaşayan Halit Ziya gibi son derece iyi bir gözlemci ve büyük bir tasvir ustasının kaleminden daha yakından tanımak isteyenlerce Kırk Yıl’ın da bir roman gibi merak, heyecan ve zevkle okunacağını umuyorum.” show less

Aşk-ı Memnu, Halit Ziya Uşaklıgil’in realizm ve natüralizm akımlarının etkisindeki en olgun eseridir. Roman, İstanbul’un seçkin çevresinde, varlıklı ve yaşça büyük Adnan Bey ile evlenen genç ve güzel Bihter’in, kocasının çapkın yeğeni Behlül’e duyduğu "yasak aşk" etrafında şekillenirken; yalının kapalı kapıları ardındaki tutku, kıskançlık ve hayal kırıklıklarını derinlemesine işler. Uşaklıgil, Bihter’in annesi Firdevs Hanım’a benzeme show more korkusuyla girdiği bu tehlikeli yolda yaşadığı psikolojik çöküşü, Behlül’ün sorumsuzluğunu ve Nihal’in sarsılan masumiyetini ustalıkla anlatarak; bireysel arzuların toplumsal değerlerle çatışmasını trajik bir intiharla sonuçlanan sarsıcı bir finalle sonlandırır. show less

De familie Melih, bestaande uit moeder Firdeus van 45 jaar en haar twee dochters Peyter en Bihter en een kleindochter woont in Istanbul en maakt regelmatig uitstapjes in de omgeving. Peyter is getrouwd uit liefde met een niet zo bijzondere man en is gelukkig met haar gezinsleven. Dan wordt de jongste dochter Bihter door een rijk man, de heer Adnan te huwelijk gevraagd. Bihter droomt van een groots leven in een mooi huis met juwelen omhangen en de heer Adnan is rijk en lijkt haar dat te show more kunnen bieden dus stemt ze toe, ondanks haar leeftijd van 22 jaar en die van de heer Adnan van bijna 50 jaar. Zoals te verwachten valt loopt dit huwelijk niet goed en krijgt Bihter een overspelige relatie met Behlul, een neef van de heer Adnan van haar eigen leeftijd.
Op de flaptekst van "Verboden liefde" schrijft de Turkse schrijver Orhan Pamuk, dat "Verboden liefde" voor de Turken is wat "Madame Bovary" is voor de Fransen, "Effi Briest" voor de Duitsers en "Anna Karenina" voor de Russen. Ik heb "Effi Briest" niet gelezen, maar in de vergelijking met de andere 2 romans kan ik me wel vinden. Alledrie de romans gaan over een vrouw die ongelukkig is in haar huwelijk, overspel pleegt en het loopt uiteindelijk slecht af. Ze zijn ook alledrie een tikkeltje te sentimenteel voor mijn smaak.
Toch valt er aan "Verboden liefde" veel te genieten. Het Nederlands van de vertaalsters is werkelijk schitterend, een van de mooiste vertalingen die ik ooit heb gelezen. Helaas is het verhaal inhoudelijk wat minder zodat het boek van mij toch maar 4 sterren krijgt. Usakligil was een voor mij totaal onbekende schrijver, maar dit boek is beslist een aanrader van iemand die van mooi Nederlands houdt! show less