Vallende ouders

This novel forms the first part of van der Heijden's long and still ongoing series of (semi-)autobiographical novels De tandeloze tijd ("Toothless time"). It opens in spring, 1976, with the author's fictional alter ego Albert Egberts approaching his 26th birthday and near the end of his time as a student in Nijmegen, and moves on to take him back to his parents' house in Geldrop (outside Eindhoven) to retrace the key events of his childhood that have defined his relationship with his parents and his closest friends, and in the process dig into the mystery of how we deal with the cruelty of fate's having thrown us into this nasty, irreversible sequence of birth and death. Through consuming alcohol, mainly, it seems...

The structure of the show more book is frustrating to deal with, because van der Heijden likes to tell us things "in the wrong order", so that we get many unintelligible teaser-references to a character or a situation before we are actually told about it. Albert's parents, who are obviously the most important characters in the book (and not only on the strength of the title — the various accidents that happen to them give the book its key image structure) don't appear until after 150 pages or so: up to that point he might as well be an orphan, and we have to sit through egregious amounts of student drunkenness before we get to the real social and narrative content. Of course, the drunkenness isn't just there for show, it tells us important things about who Albert is and what life was like in 1976, and van der Heijden is a good raconteur, but I'm sure we could have got there in half the time with someone else...

It wasn't necessarily meant as a period novel — it came out only a few years after the foreground story — but I found that aspect of it almost the most interesting, the very particular cultural environment of that generation born in the first few years after the war, moving from working-class poverty to the new world of perpetual students and subsidised artists (that wonderfully Dutch institution, the BKR...). Of course here it also has that quite specific stamp of the Dutch provinces "below the great rivers," and of Eindhoven in the days when the whole of life there still revolved around Philips and the Catholic Church (in that order). show less

Vallende ouders is deel 1 van de cyclus De tandeloze tijd van A.F.Th. van der Heijden. Het is het verhaal van Albert Egberts jr., dat wordt verteld in zo’n 470 pagina’s. We hebben het over de jaren zeventig en meer specifiek over het studentenleven in Nijmegen, waar Albert filosofie studeert.

Het begint al met een hilarische inbraak waarbij Albert en zijn vriend Thjum de sandalen stelen van de heilige Canisius. Thjum heeft een hekel gekregen aan de Orde der Jezuïeten waar hij intern heeft gezeten en wil zo wraak nemen. Dat de roof compleet onopgemerkt blijft komt Thjum’s humeur niet ten goede. Dan lijkt er zich een chronologisch verhaal te ontvouwen, maar niets is minder waar. Albert vertelt het verhaal, maar springt constant show more terug naar het verleden om herinneringen op te halen.

Aan zijn impotente periode bijvoorbeeld en zijn vakantie in Spanje. Daar blijkt hij genezen van zijn impotentie, wat bijna leidt tot de verkrachting van een meisje. Hij wordt op de trein uit Spanje gezet en komt daar de Joegoslavische Leentge tegen. Zij haalt Albert over om te gaan trouwen zodat ze in Nederland terecht kan en zal hem in Nederland ook periodiek bezoeken tot blijkt dat de trouwerij er niet van gaat komen. Dat ze verslaafd is aan morfine en zijn kind is verloren draagt ook niet bij aan hun geluk.

U leest, er is nu al veel gebeurd en dat is in het boek ook zo. Eigenlijk gebeurt er in het hoofdverhaal niet zo veel, in de flashbacks wordt er alle kanten uitgewaaierd. Dat heeft ook te maken met een belangrijk thema in het boek; het leven in de breedte te rekken. Dat wil zeggen dat je de voortgang van het leven niet kan beïnvloeden, maar dat je wel in de ‘breedte’ kan leven, dus zoveel mogelijk herinneringen tegelijk op te roepen. Dat is precies wat Albert doet.

Een groot feest zorgt ervoor dat Albert en Thjum door de vader van de laatste uit hun huis worden gezet dat hij hun ter beschikking had gesteld. Er zijn plannen om naar Amsterdam te gaan, maar Albert regelt een gele Ford Transit en gaat op zoek naar onderdak. Het is een prachtig verhaal;

Alles heeft zijn bestemming. Sommige dingen zoeken het met veel inspanning bovenop, andere geven zich willoos over aan de elementen en aan de wetten van de zwaartekracht. Het verhuisbusje rolde naar de rotonde van het Keizer Karelplein zoals het dopje van een tube tandpasta naar het diepste punt van de wasbak, waar het rond het roostertje van de afvoer blijft cirkelen.

Onderdak bij zijn vriend Flix Boezaardt lukt niet en hij eindigt bij zijn ouders in Geldrop. Daar gaan Albert’s herinneringen onder meer terug naar zijn oom, Egbert Egberts. Die heeft een soort van relatie gehad met Albert’s moeder, waardoor hij zelfs twijfelt of Albert senior zijn vader wel is. Ook wordt er gesuggereerd dat Albert junior’s vroegere liefde, Milli Händel, door alle escapades een wat directer familielid is dan menigeen denkt. Verwikkelingen genoeg.

Die worden afgewisseld met mooie overpeinzingen over bijvoorbeeld het riviertje De Dommel, het riviertje dat niet stroomt;

Voor een kind is er geen treuriger spelletje denkbaar dan hier over de reling in het water spugen. Ik heb het vaak genoeg gedaan vroeger, waarschijnlijk alleen om mezelf te kwellen. Die speekselklodder blijft liggen waar hij neerkomt…te zwaar om door de rivier verder gedragen te worden. Maar dat geldt ook voor de strootjes en de veertjes: ze blijven liggen…als op ijs. Je druppel spuug produceert de mooiste concentrische cirkels, die zelfs niet door de geringste stroom vervormd worden.

Een stukje onthaasting tot we weer in de maalstroom worden opgenomen van Albert’s gedachten. Over het chronisch alcoholisme in zijn familie bijvoorbeeld. Hijzelf leeft van kroeg naar kroeg en van kater naar kater, maar zijn vader was niet anders. We lezen over Albert’s geboorte terwijl zijn vader naast zijn bevallende vrouw zijn roes lag uit te slapen. Over het ongeluk waarbij de familie, door dronkenschap van vader in de berm belandt en gewond raakt. Dat verklaart ook meteen de titel. Vallende ouders mag zeer letterlijk genomen worden met dit ongeluk waar vader erg gehavend uit komt of bij de val die moeder maakt na een maagbloeding maar de ouders vallen ook figuurlijk behoorlijk van hun voetstuk.

Het is een prima geschreven verhaal met mooi en soms humorvol taalgebruik. Natuurlijk is het prettig gedateerd want het speelt in de jaren zeventig dus is het grappig om over een nieuwbouwwijk uit de jaren zestig te lezen. Er zitten talloze verhalen in wat het ook een rijk boek maakt. Dat boeken onvermoede verbanden met elkaar kunnen aangaan is bekend, maar het is leuk om de verbinding te maken met het vorige boek dat ik las en wat hier werkelijk niets mee te maken heeft, maar waar ik hier toch weer Halewijn en Marsman in tegenkom. show less

Man, man, man… wat een gezeik. Treffender dan dat kan ik de indruk die dit boek nalaat niet verwoorden. De Proloog van de Tandeloze Tijd kon nog bekoren door de ingenieuze constructie waardoor het een echte smaakmaker is. Maar in dit eerste deel val je met een plof in een weke brij van zielig menszijn. Van der Heijden presenteert ons een opeenvolging van drinkpartijen, lethargisch geouwehoer, impotente avontuurtjes van eeuwige filosofiestudent Albert Egberts, eerst in Nijmegen, vervolgens weer in zijn ouderlijk huis in het achterlijke Geldrop. Zelfs als tijdsdocument van het Nederland in de jaren ’70 schiet het tekort, het lijkt de auteur daar in dit deel ook niet helemaal om te doen.
Toch nog iets positief: in dit deel draagt Van show more der Heijden de sleutel voor zijn cyclus aan. In een korte passage verzucht Albert dat hij wou dat de tijd tandeloos zou zijn, hem niet zou aantasten, aan hem voorbij zou gaan, en hij dus eeuwig een jonge god zou zijn. Even verderop vindt hij ook de manier waarop hij dat denkt te kunnen realiseren, namelijk door een leven in de breedte, het verzamelen en condenseren van zoveel mogelijk ervaringen. Interessant, zeker, maar in dit deel blijft dat leven de breedte schromelijk in de goot steken, en dat was misschien wel het opzet van Van der Heijden, maar voor de lezer is het amper genietbaar. show less

Een boek dat het lezen van literatuur bij mij echt op gang bracht: Vallende Ouders van A.F.Th. van der Heijden. Toen het verscheen, was het al een beetje een hype, net zoals de boeken van Stieg Larsson nu. Dit was wat, zeg! Verschillende delen 'Tandeloze Tijd', al dan niet in voorbereiding. En het begon al met een proloog.
Ok, ik moet wel eerlijk zeggen dat ik na een fiks aantal jaren het spoor een beetje bijster was, met intermezzo's, boekjes over 'wie is wie', en een deel 4 dat uitkwam vóór deel 3 (dat ook nog weer eens uit 2 delen bleek te bestaan... ) Poeh! En, ook weer heel eerlijk, ik weet niet eens of die hele cyclus nu wel af is.. Kwam er niet een ander opus bij ofzo? Nou ja.

Het hield mij echter wel in de greep. Kwam misschien show more ook omdat ik zelf toen net in de periode zat waarin ik mij ging voorbereiden op 'uit huis gaan', op kamers wonen. Dat had iets idyllisch, je maakte je voorstellingen over hoe dat zou zijn. Nou, zo dus!

Overigens vind ik nog steeds het boek De Sandwich: een requiem één van de mooiste van Van der Heijden. En ook Het Leven Uit Een Dag vond ik destijds mooi. Van deze laatste titel gaat volgende week de verfilming in première. Bij het zien van de trailer kwam het verhaal weer bovendrijven. En wat ik me ook opeens herinnerde: je kon bij de pocketuitgave kiezen uit 4 verschillende omslagen! Dat was ook weer iets nieuws.
Tjee, wat moet ik nog veel (her)lezen... show less

(Tandeloze tijd 1) Soms irritante puber vertellingen over dronkenschap, verhalen over ouderlijk huis - mooie, gedetailleerde herinneringen - ontroerend, weltschmertz, humoristisch.

15 jaar geleden heb ik de complete "Tandeloze tijd" van A.F.Th. van der Heijden gelezen. Destijds was ik er erg van onder de indruk. Nu ben ik begonnen met het herlezen van "Vallende ouders". Bij herlezing vind ik het erg langdradig. Na een blz of 200 ben ik gestopt met lezen. Ik heb mijn boeken van A.F.Th. van der Heijden inmiddels te koop gezet op marktplaats.