Lijmen ; Het been

Willem Elsschot is de meester in direct en helder Nederlands/Vlaams taalgebruik. Gecombineerd met niet alledaagse onderwerpen en plots geeft dat unieke en adembenemende romans. Lijmen/Het Been is verplichte literatuur voor al onze vertegenwoordigers en verkopers, maar zodra je dit neerschrijft weet je: dat is een volk die nauwelijks literatuur leest. Goed, maar Elsschot was ook een (advertentie)verkoper en dus extra knap dat hij zo beeldend het verhaal van de verkoop van grote oplages van het Wereldtijdschrift weet te vertellen met meester oplichter Laarmans. De tragische uitwerking op een familie bedrijf met een ziekelijke eigenaresse (het zieke Been, de uiteindelijke wroeging van de verkoper en de onverzettelijkheid van het show more slachtoffer, maken de inhoud meeslepend en tragisch. Het verhaal zal je je hele leven met je meedragen in je gedachten. Er is een film, mooie sfeer beelden uit die tijd, maar het beeld kan niet tippen aan de sfeer die Elsschot zelf in woord weet op te roepen. Ook deze roman van Esschot heeft een prachtige openingszin: "Ik had de man, die één tafel verder tegenover mij zat, reeds een paar keer aangekeken, want hij riep herinneringen in mij wakker, al wist ik zeker dat ik nooirt met zo iemand had omgegaan". show less

A classic (1938) about a guy who meets a businessman to become his successor and tells the unimaginable story of the business itself and of the businessman. The business is more or less a scam, depending on your own interpretation, and brings them fortune as well as trouble and most of all a worried mind. The book has an unusual double title reflecting 2 different episodes in the life of the successor. The story feels a bit old now but the whitty sentences and high brow classical vocabulary still make it an interesting and by moments hilarious book.

Equal parts Faust, Mariken van Nimweghen and business manual. The style of the prose is timeless. I can't wait to read "Kaas" of the same author.

This are actually two novels, but for ages they are sold and read as one story, as they are good follow-ups. In the first part, Lijmen the story is told of two swindler, selling magazines (in large numbers) to companies with a positive article about them. It's up to them to spread them. In the second part, Het been one of them feels bad about it and wants to refund one of their victims. She only doesn't accept. A strange court case follows.

This book is a nice satire about doing business and it's a lot of fun to read.

http://boekenwijs.blogspot.com/2009/07/lijmen-het-been.html

Ha! Las dit boek als 15,16-jarige en nu als 61-jarige. En nou snap ik het pas. Ik vond het vroeger zo vreselijk zielig en akelig. O, die arme mevrouw Lauwerijssen, o, wat een vreselijke oplichterswereld.
In wezen vind ik dat allemaal nog zo, maar ik kan er nu ook om lachen en ik heb nu ook oog voor het meesterlijke taalgebruik. En het is triest te erkennen dat de wereld qua bedrogen-willen-zijn er geen steek op vooruit is gegaan sedert 1938. Hoe meer ik over dit boek denk, hoe meer ik Elsschot bewonder.
Waarom ik dit boek herlas? Omdat ik het luisterboek (Job Cohen als voorlezer)niet goed begreep. Het wilde me maar niet boeien en ik wist dat dit niet aan Elsschot of Cohen kon liggen.
Toen heb ik het boek er bij genomen (ouwe Salamander), show more heb bepaalde gedeelten uit het luisterboek steeds opnieuw gedraaid en plots viel de frank!
Ik kan echter nog steeds niet goed vatten hoe ik én echt schateren moet om de veiling-scène en de LouisXVI-beddenwinkel én moet walgen bij de gelukte lijmsessies van Boormans.
Waarschijnlijk is dit dus Een Heel Goed Boek.
O ja, en het is niet alleen keihard ten opzichte van de mensheid en de reclamewereld in het bijzonder, maar het is ook vol deernis en begrip voor de minder goed gesitueerden. show less

Ik begon vol goede moed aan de dubbelroman van Willem Elsschot, Lijmen / Het been. Ik had de novelle Kaas al gelezen van hem en die beviel mij best dus ik was benieuwd naar deze werken. Hoewel ze met enige tijd ertussen werden geschreven, respectievelijk in 1928 en in 1938 is het een vervolg op elkaar en werden ze na de oorlog altijd samen uitgegeven.

De verteller en ik-figuur ontmoet een oude bekende, Frans Laarmans (iemand die we ook al in de novelle Kaas tegenkwamen). Laarmans vertelt over het werk dat hij doet, en dat is klanten werven voor het Algemeen Wereldtijdschrift voor Financiën, Handel, Nijverheid, Kunsten en Wetenschappen. Dat begon allemaal met de ontmoeting van Laarmans met Boorman. Die verdiende zijn geld met dit show more tijdschrift en hij zoekt een opvolger. Dat moet Laarmans worden maar er zijn regels;

…je moet doen zoals ik doe, praten zoals ik praat en zwijgen zoals ik zwijg. Wij maken een contract, waarbij bepaald wordt dat je van heden af duizend frank in de maand krijgt gedurende niet langer dan twaalf maanden. Na die tijd, of vroeger, word je er uitgetrapt of doe ik mijn zaak aan je over…

Laarmans gaat akkoord, maar is niet gerust;

‘Ik vind het goed,’ sloeg ik toe, niet zonder waardigheid en niet geheel zonder beklemmend gevoel, als verkocht ik mijn ziel.

Laarmans moet namelijk gaan ‘lijmen’. Binnenlopen bij bedrijven en vervolgens aanbieden om een editie van het tijdschrift te wijden aan het fantastische product of de geweldige diensten die geleverd worden. Daartoe liggen al een aantal artikelen panklaar op de plank, die makkelijk omgewerkt kunnen worden naar het betreffende onderwerp.

Zo lopen Boorman en Laarmans binnen bij de smidszaak Lauweryssen. Die wordt gerund door broer en zus. Mevrouw heeft een slecht been en doet de administratie en wordt zo ‘gelijmd’, dat ze besluit 100.000 exemplaren te bestellen van het tijdschrift, dat gaat over hun zaak en de fantastische keukenliften die ze maken. Af te betalen in termijnen, die Laarmans moet gaan innen.

Het vervolg, Het been, gaat over de wroeging van Boorman. Hij loopt mevrouw Lauweryssen tegen het lijf en komt met haar ten val. Ze heeft een houten been inmiddels en Boorman krijgt spijt van zijn vroegere praktijken. Hij wil haar het geld terug betalen, maar zij weigert. Hij zet alles op alles om het voor elkaar te krijgen en geraakt er zelfs even door in een psychiatrische kliniek. Uiteindelijk lukt het toch via bemiddeling van een oom van Laarmans. Dat klinkt heel simpel en dat is het ook, en meteen daar ligt mijn reserve bij deze verhalen.

Het zijn verhalen uit het interbellum, verhalen over het verdienen van geld en een bepaalde moraal. Tot zover niets mis mee. Het is ook geen dik boek, in totaal 219 pagina’s, maar ik kon er mijn aandacht niet bijhouden. Het verhaal kon mij maar heel matig boeien. Er hoeft ook niet persé een plot in te zitten, maar als heel het tweede verhaal draait om het moeizaam teruggeven van het geld, en het is ineens opgelost met een paar gesprekken, dan vind ik dat te mager. Ook het eerste deel, Lijmen, kwam bij mij niet verder dan een aardig verhaal, het haalde niet het niveau van Kaas.

De mooiste passage? Waarin Laarmans het omgewerkte artikel voor piano’s voorleest aan mevrouw Lauweryssen, maar dan voor keukenliften;

‘…dat Lauweryssens fabriek een waar industrieel paradijs is. Wie er eenmaal werkt gaat niet meer weg, zodat dezelfde mensen reeds jarenlang dezelfde taak verrichten en zich geleidelijk hebben opgewerkt tot een weergaloze bedrevenheid. Het mag dan ook gezegd worden dat Lauweryssens piano’s…
‘Keukenliften,’ verbeterde Boorman kortaf.
‘…dat Lauweryssens keukenliften,’ hervatte ik als de bliksem, ‘voor generlei verbetering vatbaar zijn. show less

Herlezen, niet voor het eerst. Enerzijds niet meer zo groots als ik het me herinnerde, anderzijds Lijmen toch zo confronterend dat ik het even moest wegleggen omdat het te erg was. Het Wereldtijdschrift zag ik nu beter voor me dan vroeger en vooral hoeveel 100.000 exemplaren zijn, de intrige met Boorman, Laarmans en de verteller kreeg nu ook meer gewicht. Voornaamste bezwaar is misschiem dat Het Been toch nog teveel eind goed al goed is. Ik las de boeken in het Verzameld Werk 1976 Querido, een werkelijk schandelijk slechte editie vol fouten. Daar moest inderdaad door het CHI een verbeterde versie van worden gemaakt.