De eeuw van mijn vader

Wat verbindt ons met al diegenen die in de voorbije eeuw geleefd hebben? Is het niet hun menselijkheid, hun blindheid soms, meer nog dan hun grote en kleine heldendom? Geert Mak schreef een biografie van het Nederland van de twintigste eeuw in de vorm van een familiegeschiedenis. Aan de hand van interviews, oude krantenberichten en vele honderden bewaard gebleven brieven vertelt hij over het landelijke Nederland aan het begin van de eeuw, over de opkomst van de katholieke, protestantse en rode zuilen, over de crisis en het anti-semitisme in de jaren dertig, de andere wereld van 'ons Indië', de oorlog in Europa en Azië, de mentaliteit van de wederopbouw, de dromerijen van de jaren zestig, de zakelijkheid daarna.

Het is een geschiedenis show more door de achterdeur, verteld vanuit de keuken van een doorsnee Nederlandse familie, die van Geert Mak zelf. Hoe ging men om met ziekte, seks en dood in 1910? Wat bezielde die merkwaardige emancipatiebeweging van de gereformeerde mannenbroeders? Hoe dachten de Nederlanders in hun tijd over grote historische gebeurtenissen als de Eerste Wereldoorlog, de machtsgreep van Hitler, de Duitse bezetting, de politionele acties? En hoe ging het daarna verder, met de rock-'n-roll, de televisie, de neergang van de zuilen, de auto, show less

Na “Wisselwachter” direct overgegaan tot het opnieuw lezen van dit boek dat op de valreep van de vorige eeuw verscheen. Mak heeft een wijze van vertellen die je als lezer in een prettig ritme brengt waarin het goed toeven is. En inderdaad, ook in dit boek toont de schrijver weer zijn vakmanschap en verhalend vermogen, Doordat de laatste jaren veel gepubliceerd is over Nederland en haar koloniale verleden is dit boek wel wat gedateerd geworden, althans voor wat betreft de Indische jaren. Voor het overige blijft het een prima overzicht van de ontwikkelingen in de vorige eeuw. Kleinburgerlijkheid die zich gaat ontpoppen tot meer verdraagzaamheid maar ook conservatieve richtingen niet negeert. Generaties die stokjes overdragen en aan show more invloed inboeten en uiteindelijk eigen verworvenheden aan kracht doen afnemen. Ook veranderingen in de protestantse kerken waren in het milieu van Mak (vader was predikant) van bijzondere betekenis.

Mak beschrijft deze eeuw aan de hand van zijn eigen familiiegeschiedenis; dat is in dit geval een gouden greep. show less

Wat verbindt ons met al diegenen die in de voorbije eeuw geleefd hebben? Is het niet hun menselijkheid, hun blindheid soms, meer nog dan hun grote en kleine heldendom?
Geert Mak schreef een biografie van het Nederland van de twintigste eeuw in de vorm van een familiegeschiedenis. Aan de hand van interviews, oude krantenberichten en vele honderden bewaard gebleven brieven vertelt hij over het landelijke Nederland aan het begin van de eeuw, over de opkomst van de katholieke, protestantse en rode zuilen, over de crisis en het anti-semitisme in de jaren dertig, de andere wereld van 'ons Indie', de oorlog in Europa en Azie, de mentaliteit van de wederopbouw, de dromerijen van de jaren zestig, de zakelijkheid daarna.
Het is een geschiedenis show more door de achterdeur, verteld vanuit de keuken van een doorsnee Nederlandse familie – zijn eigen. Hoe ging men our met ziekte, seks en dood in igio? Wat bezielde die merkwaardige emancipatiebeweging van de gereformeerde mannenbroeders? Hoe dachten de Nederlanders in hun tijd over grote historische gebeurtenissen als de Eerste Wereldoorlog, de machtsgreep van Hitler, de Duitse bezetting, de politionele acties? En hoe ging het daarna verder, met de rock-'n-roll, de televisie, de neergang van de zuilen, de auto, het geld?
In De eeuw van mijn vader zijn ze voortdurend aanwezig, de gewone Nederlanders van deze eeuw, met hun eigen geschiedenis, hun beperktheden, hun wanhoop en geloof. show less

Kristl Strubbe
het laatste oordeel
vrijdag 11 maart 2011, 05u00Auteur: Katrien Steyaert DESTANDAARDDERLETTEREN

‘De grootvader van Geert Mak is geboren in 1899 op een steenworp van Rotterdam, precies zoals mijn overgrootmoeder. Mijn geschiedenis en die van Mak zijn duidelijk verweven. Tel daar mijn fascinatie voor Nederland en voor geschiedenis bij en je begrijpt waarom ik geïntrigeerd was door De eeuw van mijn vader.'

‘Daarin ontvouwt Mak aan de hand van het leven van zijn vader de Nederlandse en een deel van de wereldgeschiedenis in de twingtigste eeuw. Via brieven, foto's en interviews met zijn tantes komt die tot leven. Het was alsof ik erbij was. Ik heb een zekere melancholie over mij. Ik heb altijd willen weten hoe het vroeger show more was. Het waarheidsgehalte van Geert Maks verhaal is absoluut een meerwaarde.'

‘Ik was geïntrigeerd door de passages over de jappenkampen in de Tweede Wereldoorlog, terwijl ik boeken over de kampen normaal deprimerend vind. Het is fascinerend te lezen hoe Maks moeder en haar kinderen kunnen overleven.'

‘Zoals vele landgenoten was het gezin naar het exotische Indonesië verhuisd. Terug in Nederland wil de moeder krampachtig het brave domineesleven van voor de oorlog weer opnemen. Maar de kinderen hebben de dood in de ogen gekeken en zijn zelfredzaam geworden. Ze leven op geleende tijd, profiteren van wat zo voorbij kan zijn. Hun onafhankelijkheid is niet evident in het Nederland van de jaren vijftig. Door de ogen van Mak zie je de botsing van die werelden.'

Pittige brieven

‘Ook diep ontroerend is de passage over Maks ziekelijke broer Hans, die per boot uit Indonesië naar Nederland komt. In een ziekenwagen wordt hij van de haven naar Amsterdam gereden. Stel je voor: een Indisch jongetje, dat nooit iets anders gezien heeft dan kleuren, zon en warmte, komt plots in een besneeuwd Nederlands landschap. In de beschrijving van die eerste kennismaking maakt Mak de geschiedenis heel persoonlijk.'

‘Dat alledaagse is ook terug te vinden in de verzameling prentbriefkaarten van zijn moeder. Maar Mak schuwt de moeilijke zaken niet. Zo heeft hij het vaak over het geloof, want zijn vader is predikant. Met protestanten, hervormden, gereformeerden en calvinisten is het handig dat iemand uitlegt waarvoor dat allemaal staat en dat het zelfs binnen families voor discussies zorgde. Hij verklaart ook de ingewikkelde religieuze metaforen van engelen en duivels, die Maks vader en diens vader in hun pittige brieven gebruikten. Ik hou van dat soort geschiedschrijving: in eenvoudige taal de betekenis uitleggen en binnen de context plaatsen. Daar kunnen veel journalisten nog wat van leren.'

Betovergrootmoeder

‘Als schepen, en vroeger als journalist, is het ook mijn missie om mensen te informeren, op een eenvoudige manier. Mak kreeg de kritiek dat hij het te makkelijk zou gemaakt hebben, maar wat hebben we aan een clubje tegen elkaar aan schurkende historici die om ter meest moeilijke woorden gebruiken?'

‘Mak is een meester in het toegankelijk uitleggen. Hij schetst de tijdgeest, legt linken met Vlaanderen en brengt historische gebeurtenissen dichtbij jou. Dan ga je er soms anders over denken dan toen je er op school over leerde. Toen was het soms moeilijk te behappen, zeker omdat de tijdlijnen complexer worden in de moderne tijd.'

‘De eeuw van mijn vader is lijvig en goed gestoffeerd, maar ik heb van elke pagina genoten. Dankzij het boek ben ik op zoek gegaan naar mijn familiegeschiedenis. Gisteren vond ik op het internet een foto. Voor het eerst stond ik oog in oog met mijn betovergrootmoeder. En dat deed me wat.'

DE AUTEUR: de Nederlandse journalist Geert Mak (1946) is alom bekend vanwege ‘In Europa. Reizen door de twintigste eeuw', de bestseller en de tv-serie.

HET BOEK: de Nederlandse twintigste eeuw verteld aan de hand van Maks familiegeschiedenis.

VERSCHENEN IN: 1999

GEERT MAK

De eeuw van mijn vader

Atlas, 672 blz., 17,50 €.

James Joyce, Marcel Proust en Thomas Mann hebben hun plaats in de literaire hemel al veroverd. Elke week vraagt DSL aan een overtuigde lezer wie een plek naast hen verdient. Kristl Strubbe was tv-presentatrice en is nu Open VLD-schepen in Mechelen. Ze schrijft ook columns voor ‘De Standaard'. show less

Net als in zijn andere boeken weet Geert Mak hier vakkundig de Grote Geschiedenis te verweven met de persoonlijke geschiedenis van gewone mensen. Hij plaatst de geschiedenis van zijn eigen familie in die van (protestants) Nederland sinds het begin van de twintigste eeuw. Omdat de vader van Mak als dominee in Indonesië werkte, maakten zijn ouders ook de Japanse bezetting en de eindfase van de kolonisatie van Indonesië mee. Een aanrader.

In de Eeuw van mijn vader neemt Geert Mak de lezer aan de hand van de gebeurtenissen binnen zijn familie mee door de 21ste eeuw. Alle belangrijke historische gebeurtenissen van de vorige eeuw komen aan bod. Zoals onder andere: WO I, WOII, Nederlands-Indie en de Birma-Spoorlijn, maar ook de Verzuiling en de ontwikkeling van de jongerencultuur in de jaren '60. Het feit dat Mak de droge geschiedenis tot leven brengt door de gebeurtenissen te illustreren aan de hand van anekdotes van zijn vader, moeder, opa's, oma's en (veel oudere) broers en zussen, maakt het boek zeer goed te lezen. De Nederlandse geschiedenis wordt door Mak gepresenteerd als een verhaal en niet als een opsomming van gebeurtenissen.

Een must voor geschiedenisliefhebbers show more maar voor wie niet van droge kost houdt en toch een beeld wil krijgen van Nederland in de 21ste eeuw is dit boek ook zeker een aanrader. show less

Geert Mak: De eeuw van mijn vader: 1999: 499 blz: Atlas

In "De eeuw van mijn vader" heeft Geert Mak een geschiedenis van Nederland geschreven waarbij de persoonlijke geschiedenis van zijn familie wordt gecombineerd met een algemeen verhaal. Het verhaal begint op 28 september 1899 als zijn vader in Schiedam geboren wordt in de zeilmakerij van zijn grootouders en eindigt halverwege de jaren tachtig als zijn ouders overlijden.
Het boek leest makkelijk weg en is op zijn interessantst bij de beschrijving van de jaren tot en met de tweede wereldoorlog. De vader van Geert Mak was predikant en woonde een aantal jaren in Indonesië (toen nog Nederlands-Indië) met zijn vrouw en kinderen. Hij moest tijdens de tweede wereldoorlog werken aan de show more Burma spoorlijn. Na de tweede wereldoorlog worden nog vluchtig enkele ontwikkelingen besproken maar ontbreken de persoonlijke anecdotes grotendeels.
"De eeuw van mijn vader" kan ik van harte aanbevelen voor iedereen die iets wil weten van de Nederlandse geschiedenis van 1900 tot 1950 en dat wil opdoen aan de hand van een goed geschreven verhaal.
Uitgelezen: dinsdag 24 september 2002, waardering *** show less