Geert Mak

Wat verbindt ons met al diegenen die in de voorbije eeuw geleefd hebben? Is het niet hun menselijkheid, hun blindheid soms, meer nog dan hun grote en kleine heldendom? Geert Mak schreef een biografie van het Nederland van de twintigste eeuw in de vorm van een familiegeschiedenis. Aan de hand van interviews, oude krantenberichten en vele honderden bewaard gebleven brieven vertelt hij over het landelijke Nederland aan het begin van de eeuw, over de opkomst van de katholieke, protestantse en show more rode zuilen, over de crisis en het anti-semitisme in de jaren dertig, de andere wereld van 'ons Indië', de oorlog in Europa en Azië, de mentaliteit van de wederopbouw, de dromerijen van de jaren zestig, de zakelijkheid daarna.

Het is een geschiedenis door de achterdeur, verteld vanuit de keuken van een doorsnee Nederlandse familie, die van Geert Mak zelf. Hoe ging men om met ziekte, seks en dood in 1910? Wat bezielde die merkwaardige emancipatiebeweging van de gereformeerde mannenbroeders? Hoe dachten de Nederlanders in hun tijd over grote historische gebeurtenissen als de Eerste Wereldoorlog, de machtsgreep van Hitler, de Duitse bezetting, de politionele acties? En hoe ging het daarna verder, met de rock-'n-roll, de televisie, de neergang van de zuilen, de auto, show less

The essays in this collection are a mixed bag of lectures and newspaper articles written between 1995 and 2006, although Mak says that they have all been reworked to some extent for book publication.

About half the essays are about cities and urbanisation, with special reference to Mak's own city, Amsterdam — he looks at the 17th century city and the role of the City Hall on the Dam, the history of ideas of urban design, the role of nostalgia and preservation in a living city, the shift show more from individual cities to the "Randstad" conurbation, and the history of the garden suburbs built in the 1920s. But there is also a reflection on the role and development of folktales in rural life, drawing on the Frisian folktale collector Ype Poortinga, and there is a group of essays on truth, fiction, and the role of journalism.

As in In Europa, Mak is clearly pessimistic about the way society in general, and the Netherlands in particular, is going. He is especially worried about what he sees as the destructive growth of inequality resulting from the policy of a succession of Dutch governments to copy the Thatcherite ideology of unfettered free-market capitalism, the moral bankruptcy of blindly following the US into two Middle East wars, and the way the press and society in general prefer to close our eyes to some difficult truths (e.g. climate/resources/immigration/colonial past). All of this, he feels, is providing breeding ground for dangerous populism. He points to the way voters in the US, against all common sense and self-interest, have felt compelled to elect the most self-evidently incompetent and venal president in history (no, not that one: he's talking about George W Bush). And to the vacuum in Dutch politics that Pim Fortuyn was able to move into, and which his murder has left open again.

Erudite, well-argued and elegant prose, as you would expect from Mak, but reading it 13 years later it does make you wonder how we made it through the 2010s without encountering the end of the world as we know it... show less

This is an awe-inspiring book. The author spent 1999 traveling around Europe looking to understand and tell its common history. What does someone from Stockholm have in common with someone from rural Poland, or the coast of Portugal? Beginning in Amsterdam at the dawn of the twentieth century, and winding up in December of 1999 in Sarajevo, Mak draws together the disparate threads of each country's history, into a broad picture of what has made Europe what it is today. I loved this massive show more book. It pulled together all those bits and pieces I've acquired through the years, from classes, newspapers, articles and books, and showed me where they belongs in the bigger picture.

Mak travels from place to place, centering each chapter on both a location and an event from the twentieth century. He talks to and looks at both ordinary people and those at the center of great events. He looks at how an event is both influenced by what had happened before and how it, in turn, shapes what occurs later. He looks at those obvious pivotal moments, like those fatal shots fired by Gavrilo Princip on the quayside in Sarajevo, as well as more obscure things like what happened to Jean McConville of West Belfast. The great moments are made personal by telling the story of someone caught up in it all, whether the son of a former ruler or a young mother trying to keep her family safe.

I had to read this book slowly. It is thick with connections and how the hurried decisions of a government can affect the lives of ordinary people forever. It was also an emotionally wrenching book. I'm not sure how he did it, but Mak managed to make both troop movements and strategical decisions intertwine with how that would have been experienced by an ordinary soldier or a civilian watching his house burn.

Geert Mak is Dutch, and so a little removed from the patriotic tales woven into the lives of the citizens of great powers. He was able to look at one side of a conflict then drive on a few miles and look at that conflict from the other side. He doesn't look to find bad guys or good guys, but to find out why people acted as they did, on imperfect information influenced by their own histories.

I'm a little sorry I've finally finished On Europe, but I'm looking forward to deepening my understanding of Europe's last century as well as someday rereading this book. show less

Het boek is een kwart eeuw oud, de uitgever bedacht dat dat een goed moment was om een nieuwe editie uit te geven. Een nieuw nawoord, maar ook een nieuwe titel. Want in de tussentijd is de Friese naam van het dorp de standaardspelling geworden. Jorwert dus i.p.v. Jorwerd.

Ik las het vijftien jaar geleden, maar was blij dat ik deze nieuwe editie, gesigneerd nog wel, mocht recenseren. En wat kan opmaak een groot verschil maken. De vele foto’s, illustraties, tekeningen en krantenknipsels maken show more het boek, wat an sich al de moeite waard was, nog meer een must have.

En voor ik het weet, lees ik weer wat ik al eens las. Over het dorp waar zoveel veranderde in een halve eeuw. En Jorwert bleek een metafoor voor het leven. Want niet alleen in het kleine Friese dorpje veranderde er veel, overal op de wereld gebeurt dat. Het boerenleven, ooit de basis van de vooruitgang door de mensheid, is geëvolueerd tot een agrarische industrie, niet voor iedereen geschikt. En met deze vooruitgang wordt ieders leven beïnvloed. Maar dan ook echt alles. De school, de middenstand, de kerk, de gezinnen, het verenigingsleven; alles moet mee in de vaart der volkeren.

In Jorwert verschijnen dus ook buitenstaanders. Zij die vluchten voor de hectiek van de Randstad. Sommigen passen zich aan, doen hun best om te integreren in het dorp, anderen blijven buitenstaanders, leven op zichzelf.

Mak schrijft een prachtige kroniek, in het nawoord, een kwart eeuw na dato geschreven, kijkt hij nog eens terug op zijn tijd in het dorp. En wat er sindsdien nog veranderde. Hij praat met bekenden en over zij die er niet meer zijn. Niet alles is per definitie slechter. Een boer runt zijn boerderij samen met zijn zoon, al doet die dat vanuit Ottawa. Via de computer kan hij vanuit Canada alles volgen en laat hij zijn vader weten als er iets niet klopt. Mak ziet dat de veranderingen nog lang niet voorbij zijn, dat de tijd niet te stoppen is. Dat het dorp nog flink wat voor de kiezen krijgt.

De menselijke maat, de onvermijdelijkheid der dingen, de verandering. Het levert een prachtig boek op.

Citaat: “De buren droegen hem naar het graf dat de kerkvoogd en de man van de bar hadden gegraven, een buurmeisje stond in de deur te huilen, voorzichtig lieten de mannen de touwen onder de kist vieren. Daarna was er koffie met koek. Op het toneel lagen, vooraan, de belangrijkste attributen in Folkerts leven: zijn accordeon, zijn dambord en zijn pakje shag.” (p.415) show less