Karel van het Reve (1921–1999)

I received and read this book a long time ago, in 1994. It has been gathering dust on my shelves, because although I liked it a lot, I do not find the time to re-read it. There are too many books waiting.
So... humorous, very recognizable short stories on life as a correpsondent for a newspaper in the Soviet Union in the late 1960's. The thins written are not neccesarily true, but once you keep that in mind, it is a nice book to read.

Uitgeleend aan Draghici Gabriel, op 8 dec 2022

inclusief "fake" brief

Ik ben een onverbeterlijke liefhebber van literatuur, essays en autobiografisch werk. Eén van onze grootste schrijvers op dat vlak is Karel van het Reve. Toen ik zijn verzameld werk voor een vriendenprijsje kon aanschaffen twijfelde ik niet en begon direct aan Verzameld werk 1. Dit deel is een bundeling van jeugdwerk, autobiografische stukken, diverse artikelen uit de periode 1932-1958, de studie Sovjet-annexatie der klassieken en een autobiografische schets van de auteur door zijn vriend show more Robert van Amerongen.

Een kleine 800 pagina’s aan leeswerk en ik heb mij geen moment verveeld. Zijn jeugdwerk is fris en verrassend goed geschreven. Het gaat om artikelen voor de kinderkrant De Tribune of over zijn jeugd in Betondorp. Het geeft al een aardig kijkje op de jonge communist die Karel op dat moment is;

In vele opzichten leek de Brigade op een Russische kindergroep. Zij ontleende niet alleen haar naam, maar ook veel van haar repertoire, haar muziek, haar tendens, aan de Russische kinderbeweging…Het bestaan van een kindertheater alleen al -het enige in West-Europa waarschijnlijk- was iets Russisch. Er heerste een democratische sfeer, die ik vergeefs in andere kinderorganisaties gezocht heb.

Daar werd al de kiem gelegd voor zijn latere interesse voor Rusland, de Russische literatuur en de taal. Dat gaat als een rode draad door het boek heen. Erg lezenswaardig is zijn studie Sovjet-annexatie der klassieken. In het kort gaat dat over de houding die het marxisme volgens zijn aanhangers dient aan te nemen tegen de kunst van het verleden. Daar is genoeg over te vertellen en Reve doet dat in een goede 130 pagina’s.

Toch heb ik het meest genoten van de kortere essays en besprekingen. De complete Russische literatuur komt voorbij, van Gorki en Oblomov tot Gogol en Tsjechov. Vergelijkingen tussen Heinrich Heine en Poesjkin, Thomas Mann over Tsjechov, Leskov afgezet tegen Tolstoj. Over die laatste zegt Reve bijvoorbeeld;

Leskov treedt zichzelf terug, en laat de Rus spreken. Het resultaat daarvan is voor ieder die Russisch leest, een openbaring. Het lijkt wel of men bij Leskov voor het eerst kennis maakt met de Russische taal; men beseft plotseling dat Poesjkin, Toergenjev en Tolstoj in een soort gerussificeerd Frans schreven. Zij schreven glashelder, geniaal, meeslepend, maar zij schreven geen Russisch.

Om maar even een statement te maken. Reve heeft zelf ook vertaald voor Uitgeverij Van Oorschot en ook daar heeft hij uiteraard een mening over;

Hebt u wel eens een boek van zevenhonderd bladzijden uit het Russisch in het Nederlands vertaald? Ja? Dan hoeven wij elkaar niets te vertellen. Nee? Dan moet ik u ten sterkste afraden er ooit aan te beginnen…Het is moeilijk. U denkt misschien dat u Russisch kent. Dat dacht ik vroeger ook. Maar zelfs als het waar is, hebt u daar niet veel aan. Al begrijpt u wat er staat, daarom kunt u er nog geen Hollands van maken. Een paar bekende voorbeelden: u weet misschien hoe uw grootmoeder u over haar brilleglazen aankijkt? Neem haar die bril nu eens af. Hoe zoudt u die manier van kijken nu noemen? De Russen hebben er een woord voor, wij niet. Zij noemen het ‘van-onder-voorhoofd’. Hoe wilt u dat vertalen?

Tenslotte zijn er nog de essays en toelichtingen over het marxisme, communisme, Lenin, Stalin en het hele politieke spectrum in de Oostelijke regio. Reve geeft een fascinerende inkijk in de politieke arena van die tijd.

Het zijn mooie verhalen in een prachtige, zevendelige editie. Het gaat om Verzameld Werk en niet het complete werk; gedichten ontbreken bijvoorbeeld omdat dit niet Reve’s forte was. Doublures zijn er ook uitgelaten evenals enkele onvoltooide teksten. Er is een uitgebreid notenapparaat en de uitgaven zien er zeer verzorgd uit. Deel II volgt vanzelf een keer. show less