Hartmut Rosa

I don’t know where to begin with this one. It’s about so many different things. Well, it’s actually about everything—everything we do, we invent, we perceive--the social processes that make up the fabric of everybody’s lives. Hartmut Rosa’s Social Acceleration concerns itself with the pace of social growth. She posits that society as a macrocosmic unit is accelerating based on a three-pronged investigation of the mechanisms that shape society: technical expansion, pace of life, show more and social change.

She starts with a treatise on how time is both perceived and conceived. By looking at how we as social units perceive time and how that perception has changed through history, she comes up with a unique visualization of society. In physics (a long time ago), I learned that velocity is change in position over time and what we call acceleration is actually change in velocity over time (which is actually change in position over time over time). This same principle applies to society. Social velocity is a change in a society’s position (or state) over time, so therefore social acceleration is change in state over time over time. It’s this acceleration and its meaning that Rosa seeks to define.

While all this may already be confusing, she goes further. By looking at individual accelerations in technical expansion (from 0 to Internet in 50 years), in the pace of life (most poignantly how most people have acclimated to rampant multi-tasking), and in social change (i.e., a culture’s change from conservation to progressive and back again over the course of a few years), she forces the reader to look at humanity from a 40,000 foot view. This view, while still accounting for pockets of slowness and resistance to change, is one that points to an undeniable acceleration in social processes.

What I found relieving, though, is her statement that there is no way to accelerate to infinity. The growth of human societies has boundaries in the form of natural geophysical, anthropological, and biological limitations in both the species and the universe. Her argument for social acceleration is one that both seeks to define modernism and help us see how the integration of time as a separate and discrete unit of the macrosociological model will inform our future studies.

Granted, this book isn’t for everyone. It’s a little dry in places and some of her arguments are somewhat arbitrary, but they are still interesting to ponder for a while. It’s nice, too, to be able to take a step back from reading focused, singular accounts of parts of the world and see to the whole thing as a single organism with rules, nuances, and systems. Just don’t do it for too long, though: you’ll lose perspective. A heavy but thought-provoking read. show less

Las sociedades modernas se aceleran, se expanden incesantemente: innovan, aumentan la producción, acortan los plazos, estimulan el consumo, multiplican las conexiones. Pero esta aceleración no nos hace más felices: contribuye más bien a producir una creciente alienación. Si la aceleración es el problema, la solución, argumenta Hartmut Rosa en esta obra maestra, puede entonces residir en la resonancia: la calidad de la vida humana no puede ser medida solamente en términos de recursos show more materiales, simbólicos o físicos, sino más bien en términos de nuestra relación con el mundo. Desde las experiencias corporales más básicas (respirar, alimentarse) hasta los vínculos afectivos y las concepciones cognitivas más elaboradas, la relación con el mundo toma formas sumamente diversas: la relación con el otro en las esferas de la amistad, del amor o de la política; la relación con una idea o un absoluto en las esferas de la naturaleza, de la religión, del arte o de la historia; la relación con la materia o los artefactos en las esferas del trabajo, la educación o el deporte. Como muestra Rosa en este libro, las grandes crisis de la sociedad moderna -desde la crisis ambiental hasta la crisis de la democracia- pueden ser entendidas y analizadas justamente en términos de resonancia, y explicadas como resultado de nuestra relación quebrada con el mundo que nos rodea.
Resonancia es así no solo una filosofía de la vida buena, sino también una extraordinaria renovación de la teoría crítica de la modernidad, que muestra cómo, en el centro de los más acuciantes conflictos de nuestro tiempo, se encuentra una relación distorsionada con el mundo. show less

De Duitse socioloog-filosoof Hartmut Rosa (° 1965) situeert zichzelf in de stroming van de Kritische Theorie, vooral bekend van de Frankfurter Schule. Voor wie al wat ouder is, doet de maatschappijkritiek die hij biedt dan ook redelijk vertrouwd aan: vertrekkend van een duidelijke marxistische inspiratie kijkt hij vooral naar brede, culturele aspecten om de evoluties in de samenleving te duiden en te bekritiseren. Dit Nederlandstalige boek combineert een aantal eerder publicaties van Rosa, show more zoals Social Acceleration (2005) en Resonanz (2016), in een beknopte versie. Het is dus behapbaar en uitermate interessant, maar al bij al toch geen gemakkelijke lectuur.
In dit boek focust hij in de eerste plaats op het fenomeen van de maatschappelijke versnelling: heel de westerse, en intussen de globale samenleving staat in het teken van ‘steeds efficiënter’ en dus ook ‘steeds intenser’ en ‘steeds sneller’. Die logica van de versnelling is een zelfvoedend systeem geworden (Rosa heeft duidelijk ook kaas gegeten van de systeemtheorie), dat ons helemaal dreigt te versmachten. Volgens Rosa is die versnelling zelfs het ultieme kenmerk van de westerse moderniteit geworden, een kenmerk dat volgens hem tot nog toe in alle analyses van de moderniteit over het hoofd is gezien, een bewering die uiteraard erg overtrokken is. In dit boekje zijn er wel meer van dergelijke hoogdravende beweringen, en zijn formuleringen zijn soms ook erg abstract en overladen met jargon. Maar dat neemt niet weg dat zijn redenering wel hout snijdt.
In het slothoofdstuk brengt Rosa het concept ‘resonantie’ aan als uitweg uit de dodelijke kringloop van de versnelling. In zijn meest beknopte en meest verstaanbare formulering komt resonantie neer op “een relatievorm waarin het subject en de wereld als het ware antwoordend tegenover elkaar staan”: het accent ligt op de emotionele vonk die een ervaring teweegbrengt, waarbij het geen eenrichtingsverkeer meer, maar je zelf ook een beslissende inbreng hebt. Een klassiek voorbeeld is de extase die het zien van een berglandschap je geeft, waarbij die extase je tot rust en inkeer brengt, of juist energie geeft om de moeilijke dingen van het leven aan te kunnen. Ik moet zeggen, dat resonantiebegrip van Rosa “resoneerde” me wel (pun intended) en ik denk dat het inderdaad mogelijkheden biedt om op een andere manier naar de dingen te kijken en in de samenleving te staan. Helaas wordt dat in dit boekje niet echt uitgewerkt. Maar als smaakmaker is het dus zeker geslaagd. show less

"Dominer le monde, exploiter ses ressources, en planifier le cours... Le projet culturel de notre modernité semble parvenu à son point d'aboutissement : la science, la technique, l'économie, l'organisation sociale et politique ont rendu les êtres et les choses disponibles de manière permanente et illimitée.
Mais alors que toutes les expériences et les richesses potentielles de l'existence gisent à notre portée, elles se dérobent soudain à nous. Le monde se referme mystérieusement show more ; il devient illisible et muet".
Tel est l'objet de cet essai de Harmut Rosa. Il nous explique que le fait de disposer à notre guise de la nature, des personnes et de la beauté qui nous entourent nous prive de toute résonance avec elles, et nous invite donc à réinventer notre relation au monde.
Une réflexion plutôt intéressante et clairement exposée.

Extraits :
"Il est remarquable de noter l'intensité que peut atteindre notre colère lorsqu'un ordinateur résiste à nos ordres. Pourquoi éprouvons-nous pareille aversion face à cette forme d'indisponibilité ? Une explication tient certainement au fait que le fonctionnement erratique de l'ordinateur sape notre efficacité personnelle : nous nous sentons totalement impuissants, ce qui exclut par définition la résonance".
"Les gens sont occupés, dans des circonstances toujours plus nombreuses, à rédiger, à examiner et à évaluer des demandes, des rapports et dossiers toujours plus volumineux. Le mildiou du devoir de mise à disposition se dépose partout sur la productivité indisponible de la vie sociale". show less